Howlgal dad badan lagu soo qab qabtay oo laga sameeyay qeybo ka mid ah magaalada Muqdisho
Muqdisho : HN : Kadib markii habeenimadii xalay lagu weeraray madaafiicda qoriga hoobiyaha xarunta madaxtooyada Villa Soomaaliya, ayeey ciidamada dowladda oo isugu jiray nabad-sugida iyo booliis waxaa ay howlgal ka sameeyeen degmada Wardhiigley oo ay ku taalla xarunta madaxtooyada. Ciidamada ayaa gur guri u baallaryay xaafaddaha degmadaas, waxaa ay wararku sheegayaan in ay soo qab qabteen tiro dad rayid ah oo u badnaa dhalinyarro, kuwaasoo xiligan ku socdaan baaritaanno. Dadka howlgalka lagu soo qab qabtay ayaa la sheegay in intooda badan loo gudbiyay xarunta danbi-baarista CID si markaa loo kala saaro oo cidii aan danbi-laheyn dib xoriyadeeda loogu soo celiyo. Inkastoo howlgalkaasi uu ahaa mid saameyn weyn ku yeeshay dhaq dhaqaaqa nolasha degmada Wardhiigley, ayaa haddan waxaa xusid mudan in ilaa iyo hadda aysan wax war ah ka soo saarin arintaa saraakiisha ciidamada dowladda. Howlgalada noocan oo kale ah oo inta badan caadi ka ah magaalada Muqdisho ayaa marka wax laga weydiiyo laamaha nabad-galyada waxaa ay ku macneeyaan in lagu sugayo amniga, laakiin haddana waxaa magaalada Muqdisho ka dhaca falal nabad-galyada ka dhan ah sida weerarkii xalay lagu qaaday xarunta madaxtooyada. Hiiraan Net. More...

Howlgal dad badan lagu soo qab qabtay oo laga sameeyay qeybo ka mid ah magaalada Muqdisho
Published On: 20/05/13 Muqdisho : HN : Kadib markii habeenimadii xalay lagu weeraray madaafiicda qoriga hoobiyaha xarunta madaxtooyada Villa Soomaaliya, ayeey ciidamada dowladda oo isugu jiray nabad-sugida iyo booliis waxaa ay howlgal ka sameeyeen degmada Wardhiigley oo ay ku taalla xarunta madaxtooyada. Ciidamada ayaa gur guri u baallaryay xaafaddaha degmadaas, waxaa ay wararku sheegayaan in ay soo qab qabteen tiro dad rayid ah oo u badnaa dhalinyarro, kuwaasoo xiligan ku socdaan baaritaanno. Dadka howlgalka lagu soo qab qabtay ayaa la sheegay in intooda badan loo gudbiyay xarunta danbi-baarista CID si markaa loo kala saaro oo cidii aan danbi-laheyn dib xoriyadeeda loogu soo celiyo. Inkastoo howlgalkaasi uu ahaa mid saameyn weyn ku yeeshay dhaq dhaqaaqa nolasha degmada Wardhiigley, ayaa haddan waxaa xusid mudan in ilaa iyo hadda aysan wax war ah ka soo saarin arintaa saraakiisha ciidamada dowladda. Howlgalada noocan oo kale ah oo inta badan caadi ka ah magaalada Muqdisho ayaa marka wax laga weydiiyo laamaha nabad-galyada waxaa ay ku macneeyaan in lagu sugayo amniga, laakiin haddana waxaa magaalada Muqdisho ka dhaca falal nabad-galyada ka dhan ah sida weerarkii xalay lagu qaaday xarunta madaxtooyada. Hiiraan Net. More...
Kulan Kismaayo ku dhaxmaray xubnihii ka socday Urur gobolleedka IGAD iyo Barre Hiiraale
Published On: 20/05/13 Kismaayo : HN : – Dhawaan waxaa booqday magaalada Kismaayo ee xarunta gobollka Jubbada hoose wafdi xaqiiqo raadin ahaa oo ka socday urur gobolleedka IGAD, kuwaaasoo u kuur-gallayay xaalada ka jira magaalada iyo maamulada is-diidan ee halkaa looga dhawaaqay. Wafdiga ayaa mudadii ay joogeen magaalada waxaa ay la sheegay in ay la kulmeen dhinacyada isaga oo horjeeda siyaasada Jubbooyinka gaar ahaan labada mas’uul ee kala sheegtay in ay maamulaan gobollada Jubbooyinka. Afhayeen u hadllay garabka Col Barre Aadan Shire oo sheegtay in uu yahay madaxweynaha saxda ee maamulka Jubba-land, ayaa sheegay in ay kulan la qaateen wafdigii xaqiiqo raadinta ahaa ee urur gobolleedka IGAD ka socday, waxaana uu intaa raaciyay in ay u sharxeen qaabkii ay u dhacday doorashadii madaxweynaha Jubba-land ee Col Barre Hiiraan. Afhayeenka ayaa sidoo kale sheegay in urur gobolleedka IGAD ay u sheegeen in doorashada Sheekh Axmed Madoobe aysan aheyn mid u dhacday si sax ah, madaama dad kooban oo isku heyb ka soo jeeda doorteen. ”Col Barre Hiiraan waxaa doortay dad matalayay bulshada u dhaqan gobollada Jubbooyinka iyo Gado, oo runtii si xor ah oo aan qasab aheyn ugu shiray magaalada Kismaayo, kadibna sameystay ama doortay madaxweyne ay raali ka yihiin,” ayuu yiri afhayeenka Col Barre Hiiraale. Wafdigii urur gobolleedka IGAD ee booqday magaalada Kismaayo, ayaa sidoo kale la kulmay odayaasha iyo waxgaradka kala taabsan labada dhinac, iyaga oo sameynayay xog ururin iyo waliba in ay wax badan ka ogaadaan khilaafaadka jira. Hiiraan Net. More...
Maamulka gobollka Banaadir oo la kulmay wafdi ka socda QM oo qaabilsan arrimaha dib u dhiska
Published On: 20/05/13 Muqdisho : HN : –Mas’uuliyiinta maamulka gobolllka Banaadir ayaa maanta Muqdisho kula kulmay saraakiil ka socotay QM u qaabilsan dib u dhiska iyo deegaameynta oo maanta soo gaaray magaalada Caasimadda ee Muqdisho. Wafdiga ayaa waxaa horkacayey Tame Readan oo ka tirsan saraakiisha QM u qaabilsan dhanka dib u dhiska iyo deegaameynta,wuxuuna magaalada Muqdisho kulan kula yeeshay masuuliyiinta maamulka gobolka Banaadir oo uu ugu horeeyey ku simaha gudoomiyaha gobolka Banaadir iyo masuuliyiinta kale ee maamulka gobolka. Kulanka wafdiga iyo mas’uuliyiinta gobollka Banaadir kadib waxaa warbaahinta la hadllay afhayeenka maamulka gobolka Banaadir Maxamed Yuusuf Cismaan wuxuuna sheegay in maadaama ay magaalada Muqdisho ka socdaan Mashaariic horumarineed oo fara badan in maamulka gobolka uu codsaday in hay’adaha Qaramada Midoobe ay iska arkaan arinkaas si looga gudbo dhaqamo hore oo uu sheegay in lagu gacan bidixayn jiray Mashaariicda dalka loogu tala galay. Waxaa uu sheegay afhayeenka gobollka Banaadir in uu dhammaaday xiligii qandaraasyada beenta ah lacagaha loogu tala galay mashaariicda dalka lagu lunsan jiray sida uu hadalka u dhigay,wuxuuna intaa ku daray in maamulka gobolka Banaadir uu dadaal u galay sidii mashaariicda dalka ka socda ay ugu hirgali lahaayeen sidii loogu tala galay isla markaane aysan dhicin in lacagaha loogu tala galay mashaariicda gobolka Banaadir aysan galin jeebka shakhsiyaad dana gaara leh. madaxa wafdiga oo dhiciisa saxaafadda la hadlay ayaa sheegay in ay tahay markii ugu horeysay ee uu Muqdisho safar ku yimaado,wuxuuna tilmaamay in safarkiisu uu kusoo dhammaaday guul,wuxuuna daboolka ka qaaday in ujeedka safarkoodu uu ahaa sidii dib u dhis loogu samayn lahaa magaalada Muqdisho ee caasimadda Soomaaliya taasoo uu sheegay iney faa’iido u tahay maamulka gobolka iyo shacabka reer Muqdisho. Hiiraan Net. More...
Dowladda oo loo soo jeediyay in ay ka faa’ideysto khilaafka u dhaxeeya Al-shabaab
Published On: 20/05/13 Muqdisho : HN : Wasiirrkii hore ee wasaarrada amniga iyo arrimaha gudaha C/samad Macalin Max’uud ayaa sheegay in u jiro khilaaf xoogan oo u dhaxeeya kooxda Al-shabaab oo ah kooxo siweyn uga soo horjeeda siyaasada dowladda federaalka Soomaaliya. C/samad waxaa uu sheegay in khilaafka u dhaxeeya kooxda Al-shabaab uusan aheyn mid qarsoon, sidaa daraadeed loo baahan yahay dowladda federaalka Soomaaliya in ay ka faa’ideysto khilaafkaas. ”Khilaaf muuqda oo aan qarsooneyn ayaa u dhaxeeya saraakiisha Al-shabaab, sidaa daraadeed dowladda federaalka waxaa la gudboon in ay ka faa’ideysto khilaafkaas jira, ” ayuu yiri wasiirrkii hore ee arrimaha gudaha iyo amniga Qaranka C/samad Macalin Max’uud. C/samad ayaa tilmaamay in xiligan la gudboon tahay madaxda dowladda federaalka Soomaaliya iney ka faa’iideystaan Khilaafka iyo xiisada ka dhax-taagan horjoogayaasha sare ee Al-shabaab, wuxuuna hoosta ka xariiqay in Al-shabaabay u baahan yihiin dhamaystir yar. Todobaadyadii aynu soo dhaafnay waxaa jira khilaaf xoogan oo ka dhax-taaganaa horjoogayaasha sare ee kooxda Al-shabaab, kuwasoo isugu jawaabayay warbaahinta. Hiiraan Net. More...
Hay’adda nabad-sugida oo beenisay in ay is hortaag ku sameysay kulan ay yeellan lahaayeen xildhibaanno
Published On: 20/05/13 Muqdisho : HN : –Agaasimaha hay’adda nabad-sugida Qaranka Gen Bashiir Max’ed Jaamac [Bashiir Goobe ] oo shir jaraa’id ku qabtay magaalada Muqdisho ayaa ka jaawabay eedeyn uga timid hay’adda uu mas’uulka ka hayay xildhibaanno sheegay in ay iska hor taageen ciidamada nabad-sugida kulan ay ku yeellan lahaayeen mid ka mid ah hoteellada Muqdisho. Agaasimaha ayaa sheegay ama waxba kama jiraan ku tilmaamay in ciidamo ka tirsan nabad-sugida is hor’taag ku sameeyeen kulan ay yeellan lahaayeen xildhibaanno, balse ay tahay arin laga bad badiyay oo been abuur ah, waxaana uu agaasimaha dalbaday in inta aan warbaahinta laga hadlin qalad ay galaan ciidamada mabad sugida, in lagu soo wargaliyo xaruumaha ay ka amar qaataan. ”’Waxaan leenahay eedeyntaas waa waxba kama jiraan, ma jiraan ciidamo ka tirsan nabad-sugida Qaranka oo is hor’taag ku sameeyay kulan ay yeellan lahaayeen xildhibaanno ka tirsan baarlamaanka Soomaaliya, xildhibaannadana naguma soo war-gallin kulan si amnigooda loo sugo,” ayuu yiri Bashiir Goobe. Waxaa uu sheegay in marnaba aysan ka suurtagalin ciidamada nabad-sugida in ay is hortaagaan kulan ay qabsanayaan xildhibaanno Soomaaliyeed, taasoo ah xadgudub lagu sameeyay ciidamada. ”Annagu ma nihim dad garan waayay xuquuqda ay leeyihiin xildhibaannada, iska daa mudanayaasha baarlamaanka xitaa shacabka Soomaaliyeed ayaa u madaxbanaan in aragtidooda iyo fikirkooda soo bandhigaan si nabad ah,” ayuu yiri agaasimaha hay’adda nabad-sugida. Dhawaan ayeey aheyd markii mudanayaasha baarlamaanka Soomaaliya ee diyaarinayay mooshinka ka dhanka ah xukuumada Soomaaliya sheegeen in leyska hortaagay kulan ay ku yeellan lahaayeen Hotelka City Place ee magaalada Muqdisho. Hiiraan Net. More...
Tuulo hoos tagta degmada Jowhar ee gobollka Shabeellaha dhexe oo la gubay
Published On: 20/05/13 Jowhar : HN : Wararka laga hellayo gobollka Shabeellaha dhexe ayaa sheegay in dab la qabadsiiyay ama la gubay tuulada lagu magacaabo Mayoongaalle oo ku taala ama dulleedka Bari ka xigta magaalada Jowhar ee xarunta gobollka. Dadka ku dhaqan tuulada ayaa sheegay in ilaa iyo hadda aysan si dhab ah u ogeyn cid dabka qabasiisay ama gubtay tuullada, laakiin waxaa ay sheegeen in todobaadyadii ugu danbeeyay ay halkaa ka taagnaayeen xiisado colaadeed oo u dhaxeeya labo beellood oo beeraley ah. Qof rayid ah oo ka tirsanaa dadka tuulada ayaa la sheegay in uu dabka ku dhaawacmay, iyadoo dhinaca kalana ay ku basbeelleen ama ku gubteen dabka guryo dhowr ah oo ku yaallay tuulada. Xiisadahan u dhaxeeya beelaha wada dega gobolka Shabellaha Dhexe ayaa ahaa mid horay u soo jiitameyay, inkastoo intii Al-Shabaab ka talinayeen magaalada Jowhar ku guuleysteen inay kala dhex galaan Maalintii Jimcaha ee la soo dhaafay ayeey aheyd markii abo ruux lagu dilay deegaano u dhow dhow Jowhar, kuwaasoo ahaa dad lagu dhex dilay beerahooda. Maamulka gobolka Shabellaha dhexe ayaa maalmihii la soo dhaafay ku howlanaa daminta xiisadaha u dhaxeeya dadkan beeraleyda ah. Hiiraan Net. More...
Kulan gogol-xaar u ah shirka dib u dhiska iyo maal-gashiga Soomaaliya oo Muqdisho ka dhacay
Published On: 20/05/13 Muqdisho : HN : — Kulan loogu gogol-xaarayo shir ku saabsan maal-gashiga iyo dib-u-dhiska Soomaaliya oo lagu wado in dhammaadka bishan May uu ka furmo magaalada Nairobi ayaa shalay ka dhacay magaalada Muqdisho. Mas’uuliyiin ka socotay rugaha ganacsiga ee Soomaaliya iyo Kenya, mas’uuliyiin dowladda Soomaaliya ka socday iyo saraakiil ciidan ayaa ka qeybgashay kulanka. Xasan Nuur oo ah madaxa qaban-qaabada shirka oo kulanka ka hadlay ayaa sheegay in fikirkooda uu yahay sidii ay isugu imaan lahaayeen rugaha ganacsiga Soomaaliya iyo Kenya, isagoona ummadda Soomaaliyeed ugu baaqay inay ka faa’ideystaan oo ay maal-gashadaan dalkooda qaniga ah. Guddoomiyaha rugta ganacsiga ee Kenya, James N. Mureu oo kulanka ka qeyb-galay ayaa xusay in Soomaaliya ay tahay dal ku wanaagsan maal-gashiga, wuxuuna soo jeediyay isku-furidda ganacsiga Soomaaliya iyo dalalka dariska ah, si ganacsatada dariska ay fursad maal-gashi u helaan. Shirka maal-gashiga iyo dib-u-dhiska Soomaaliya oo wajigiisa hore uu Nairobi ka dhacayo 28-29-ka bishan ayaa la qorsheynayaa in wajigiisa labaad lagu qabto magaalada Muqdisho. Taliyaha booliska Soomaaliya, Jeneraal C/xakiin Daahir Saacid ayaa sheegay in boolisku ay xaqiijin doonaan ammaanka shirka, marka ay noqoto in ay Muqdisho marti-geliso. –DHAMAAD More...
Hoobiyayaal xalay saq dhexe lagu garaacay xarunta madaxtooyada Villa Soomaaliya
Published On: 20/05/13 Muqdisho : HN : — Madaafiic loo adeegsaday qoriga hoobiyaha ayaa xalay saqdii dhexe lagu garaacay xarunta madaxtooyada Villa Soomaaliya, ilaa iyo haddana lama oga khasaaraha rasmiga ah ee ka dhashay hoobiyayaasha lagu garaacay xarunta madaxtooyada. Weerarkan ayaa noqonaya kii ugu horreeyay oo lagu qaado madaxtooyada Soomaaliya tan iyo markii uu dhashay sannadkan, iyadoo aysan jirin wax war ah oo kasoo madaxtooyada iyo laamaha ammaanka dowladda. Dadka ku dhaqan degmada Wardhiigley oo ah halka ay madaxtooyada ku taallo ayaa warbaahinta u sheegay in xalay oo dhan ay maqlayeen hugunka madaafiic culus oo si dardar-doori ah ugu soo dhaceysay xaafaddaha ay ku nool yihiin waxaana inta badan madaafiicdaas lagu bartilmaameedsanayay xarunta madaxtooyada. Ilaa iyo hadda ma jirto id sheegatay inay weerarkaas ka dambeysay, balse weerarro sidan oo kale ah oo tan iyo sannadkii hore lagu qaadayay xarunta madaxtooyada Soomaaliya ayaa mas’uuliyaddooda sheegan jirtay Al-shabaab. Weerarka xalay lagu qaaday xarunta madaxtooyada Villa Soomaaliya oo madaafiica lagu tuurayay laga soo ridayay isla gudaha magaalada Muqdisho ayaa ku soo beegmaya xili bilihii ugu danbeeyay baaritaanno xoogan oo amniga lagu xaqiijinayo ka wadeen degmooyinka gobollka Banaadir ciidamada dowladda federaalka. Hiiraan Net. More...
Wafdi uu hogaaminayo wasiirrka gaashandhiga xukuumada Soomaaliya oo gaaray dalka Suudaan
Published On: 20/05/13 Khartuum : HN : — Wafdi uu horkacayo wasiirrka gaashaandhiga xukuumada Soomaaliya C/xakiin Xaaji Max’uud Fiqi oo ka anbabaxay magaalada Muqdisho ayaa xalay gaaray magaalada Khartuum ee dalka Suudaan. Wasiirrka oo la sheegay in uu marti-qaad rasmi ah ka hellay dhigiisa dalka Suudaan ayaa waxaa ku soo dhaweeyay garoonka diyaaradaha magaalada Khartuum saraakiil ka tirsan dowladdaha Suudaan iyo waliba safiirka Soomaaliya u jooga magaalada Khartuum Max’ed C/llaahi Faarax Ugaas, iyadoo intaa kadibna loo galbiyay gudaha magaalada. Waxaa la fillayaa in wasiirku uu wada hadallo la yeesho dhigiisa difaaca dalka Suudaan oo ay ka wada hadlli doonaan arrimo u badan sidii ay dowladda Suudaan gacan uga siin laheyd dowladda Soomaaliya dib u dhiska lagu sameynayo ciidamada qalabka sida. Sidoo kale, waxaa la fillayaa in labada mas’uul ay ka wada hadllaan in dowladda Suudaan kordhiso tababarada ay siiso saraakiisha ciidamada qalabka sida si markaa kor loogu qaado tayada ciidamada iyo hogaankoodaba. Booqashadan wasiirrka gaashaandhiga uu ku tagay dalka Suudaan ayaa noqoneysa tii ugu horeysay ee nooceeda ah, waxaana ay Suudaan ka mid tahay dowladdaha sida tooska ah uga taageera dowladda Soomaaliya dhinaca tababarada ciidamada. Hiiraan Net. More...
Ciidamo ka tirsan dowladda oo dhuulatus militari ka sameeyay magaalada Muqdisho
Published On: 19/05/13 Muqdisho : HN : Ciidamada dowladda federaalka Soomaaliya ee tababarku uga soconayo xarunta Jasiira ee dulleedka magaalada Muqdisho ayaa maanta dhoolatus militari ku soo bandhigay qeybo ka mid ah magaalada caasimada ah ee Muqdisho. Ciidamada oo tiradooda lagu sheegay ilaa labo kun oo askari [2000 oo askari] ayaa waxaa uu mudo dhowr bilood ah tababar uga soconayaa xerada Jaziira,waxaana bixiya tababarka ay qaadanayaan macalimiin Soomaali ah,ciidanka ayaa maanta soo bandhigay xeeladaha dagaalka,furfuridda hubka iyo gaadda ka ciyaar aad u qurux badnaa. Taliyaha xerada Jasiira II Jen Fadhaa Jaamac Kaarshe oo warbaahinta la hadllay ayaa sheegay iney tababarka ciidanka ugu hormariyeen Jimicsiga,gaardiga,barashada hubka fudud ,tabta dagaalka iyo dhisida aqlaaqda ciidamada. Wuxuuna tilmaamay inuu dhamaaday waqtigii ciidamada dowladda loo daabuli jiray dalalka shisheeye si loogu soo tababaro,wuxuuna hoosta ka xariiqay iney ku rajo weyn yihiin iney soo saaraan ciidan dhan walba ka dhamaystiran. Dowladda federaalka Soomaaliya ayaa waxaa ay horay u sheegtay in ciidamo loogu talagalay sugida amniga magaalada caasimada ah ee Muqdisho uu dhawaan tababar u soo xirmo doono, waxaana la fillayaa ciidamadan marka ay tababarkooda soo dhameystaan in ay wax badan ka qabtaan amniga Muqdisho. Hiiraan Net More...
Bandow xalay ka dhaqan gallay magaalada Jowhar ee xarunta gobollka Shabeellaha dhexe
Published On: 19/05/13 Jowhar : HN : Magaalada Jowhar ee xarunta gobollka Shabeellaha dhexe waxaa ka dhaqan-gallay habeenimadii xalay Bandow saacado badan ah oo ay ku soo rogeen magaalada saraakiisha ciidamada dowladda gacanta ku haya maamulka magaalada. Bandowgan ayaa si rasmi ah xalay u dhaqangalay, waxaana saraakiisha degmada ay sheegeen in bandowgan uu socon doono inta laga xaqiijinayo ammaanka degmada. Labadii cisho ee la soo dhaafay waxaa soo muuqanayay falal amaan darro oo kooxo hubeysan ka geystaan gudaha magaalada Jowhar iyo deegaannada ku dhaw dhaw, iyadoo habeen ka hor Bam gacameed lagu weeraray xafiis maamulka gobollka uu ku lahaa xaafadda Hanti-wadaag ee magaalada Jowhar. Dad ku sugan magaalada Jowhar ayaa sheegay ama u sheegay warbaahinta in xalay ay xaafadaha degmada gaar-wareegayeen ciidammo fara badan oo ka tirsan kuwa dowladda, kuwaasoo xaqiijinayay ammaanka. Lama oga waqtiga rasmi ahaa Bandow laga qadi doono Jowhar, inkastoo saraakiishu ay sheegeen in uu sii socon doono ilaa laga xaqiijinayo nabad-galyada magaalada. “Talaabadan waa qeyb ka mid ah qorshe uu maamulku ugu tala-galay inuu ku adkeeyo ammaanka degmada iyo deegaannada ku dhow-dhow, waana socon doonaa badowgan in ujeeddada laga leeyahay la gaarayo,” ayuu yiri sarkaal u hadlay maamulka degmada. Jowhar iyo qaar ka mid ah degmooyinka gobollka Shabeellaha dhexe waxaa maamula oo gacanta ku haya ciidamada dowladda iyo kuwa midowgga Africa AMISOM oo kala wareegay kooxda Al-shabaab. Hiiraan Net. More...
Qof rayid ah oo xalay lagu dillay magaalada Garoowe ee xarunta maamul gobolleedka Puntland
Published On: 19/05/13 Garoowe : HN : Wararka ka soo baxaya magaalada Garoowe ee xarunta maamul gobolleedka Puntland ayaa sheegaya kooxo hubeysan xalay ku toogeen magaalada qof rayid ah, kuwaasoo la sheegay toogashada kadib in ay goobta isaga carareen. Xalay 8:00 fiidnimo ayaa lagu waramayaa in rag hubeysan suuqa magaalada Garoowe nin rayid ah oo sida la sheegay in ka mid ahaa shacabka ku dhaqan magaalada, lamana garanayo ilaa iyo waqtiga sababta dilkaasi keentay. Sidoo kale, ilaa iyo hadda rasmi ahaa lama oga cida ka danbeysay falka lagu toogtay qofka rayidka ah, waxaana soconaya howlgalo la sheegay in ay ku guda jiraan ciidamada nabad-galyada maamulka Puntland oo baaritaano wada. Illaa iyo waqtigan waxaa magaalada ka soconaya Howl-gallo lagu baadi goobayo kooxihii ka danbeeyay dilka xalay magaaladaasi loogu geystay Ruux Rayid ahaa. Deegaannada Puntland marka la eego waxaa ku badan falalka dilalka noocan oo kale ah oo ay geystaan kooxo hubeysan oo aan la garaneyn inta badanna kooxahaas waxaa ay baxsadaan oo ciidamadu gacanta kuma dhigaan, iyaga oo gaabta gaara marka uu falku dhaco kadib. Hiiraan Net. More...
WARARKII HORE, HALKAN RIIX....
UN diplomat salutes role of AMISOM in Somalia
The United Nation’s number two diplomat has praised the role of the African Union Mission in Somalia (AMISOM) troops in Somalia’s slow yet steady transformation. Despite heavy losses, AMISOM has played a key role in reclaiming large parts of the country from the al Qaeda linked militias that had ruled the failed state for years with Somalia’s government claiming the militias have been defeated as a fighting force. Deputy Secretary General Jan Eliasson was addressing journalists in New York after attending the Somalia Conference in London earlier this week. As the country remerges to take its seat at the table of geo politics, the sacrifices have not only been borne by Somali’s themselves. “I want to pay tribute to the countries and their soldiers who paid such an enormously heavy price, you would be shocked to learn that maybe it’s up to two and three thousand AMISOM soldiers who have been killed during these years that AMISOM has been there,” says Eliasson. “Uganda, Burundi has paid a tremendous price so I really want to pay tribute to AMISOM and to their role also and the Kenya troops are also to a large extend part of the AMISOM”. AMISOM lists Burundi, Djibouti, Kenya, Sierra Leone and Uganda as troop contributing countries. Eliasson believes the force continues to have a critical role in supporting the new Somali president and his government. “His challenge is of course to establish the authority in all of Somalia and I think it’s important for the international community to support this desire to create a well-functioning federal state. We hope very much that all parts of Somalia and all factions all clans of Somalia, would see it in their interests to support the reform efforts of the president.” The London conference also raised $300 million in pledges for the country’s security. “The second challenge for Somalia is to develop neighborhood relations that are positive. If I go back to my own country Sweden, if I were to explain our progress, apart from creating good institutions and good infrastructure and making big investments in education, I would say to be in a neighborhood which is very peaceful where the dynamics of positive regional and neighbourly contacts are making a big part of the social, political and economic fabric. I think it would be a main reason why we are where we are in the Nordic countries,” says Eliasson. The exact number of AMISOM troops killed in the country is hard to come but the estimate of between 3 000 and 2 000 appears accurate, since their deployment in 2007. The heavy price of peace is all clear for those countries who have contributed troops to this important fight in the Horn of Africa. sabc news. More...
Somali conflict: Mohamud and Cameron hail ‘new era’ BBC
Somalia’s President Hassan Sheikh Mohamud says Somalia has entered a new era that will herald the end of more than two decades of conflict. He was speaking at a major international conference in London to help Somalia rebuild itself. The UK and other donors pledged some $130m (£84m) in aid for Somalia. UK Prime Minister David Cameron said huge progress was being made in curbing piracy and tackling an Islamist insurgency in Somalia. Somalia is widely regarded as a failed state, hit by numerous conflicts since the overthrow of long-serving ruler Siad Barre in 1991. The United Nations (UN) estimates that nearly 260,000 people died during a famine in the East African state from 2010 to 2012. ‘Government’s writ’ Al-Shabab, which is linked to al-Qaeda, still controls much of the country. The government depends on about 18,000 African Union (AU) troops to stay in power. Mr Cameron said UK security was threatened by radicalism that was “poisoning young Somali minds”. “If we ignore it we will be making the same mistakes in Somalia that we made in Afghanistan in the 1990s. I’m not prepared to let that happen,” Mr Cameron said. Mr Mohamud said there had been a paradigm shift in Somalia since his government took office last year. “Soon, Somalia will be a different place, a better place,” he said. Mr Mohamud was chosen by MPs in September 2012. Mr Cameron said the UK and other countries – including China, the US and South Africa – had agreed to contribute £50m ($77m) to help Somalia rebuild its security forces so they could tackle insurgents and criminal networks. The European Union said it had pledged $58m towards the initiative. “In Somalia, like anywhere else, there can be no development without security,” it said in a statement. The meeting follows similar conferences in London and the Turkish city of Istanbul last year, amid growing international concern that Somalia had turned into a haven for al-Qaeda-linked militants. The new government is the first one in more than two decades to be recognised by the US, the International Monetary Fund (IMF) and other key players who are attending the conference. In a BBC interview, Mr Cameron said Somalia was “one of the most broken countries in the world” and the “writ of the government, as it stands today, doesn’t run a long way outside Mogadishu, but at least it has a government, it’s making a start and I think we’re seeing some real progress”. ‘Tackling corruption’ Mr Cameron also held talks with Kenya’s President Uhuru Kenyatta, who is attending the conference – his first visit to a Western country since his election in March. The UK had said it would have limited contact with him, as he been charged by the International Criminal Court (ICC) with crimes against humanity over his alleged role in fuelling violence after the disputed 2007 election – charges he denies. Mr Cameron defended meeting Mr Kenyatta, saying he was co-operating with the ICC and Kenya was playing a vital role, along with other regional states, to beat back al-Shabab in Somalia. The leaders of Ethiopia and Uganda, which have troops in Somalia fighting al-Shabab, were also at the conference. Mr Mohamud told the BBC that he envisaged the withdrawal of the AU force within two years. BBC Somalia analyst Mary Harper says Mr Mohamud’s estimate appears to be optimistic, as he is little more than the president of the capital, Mogadishu. The Somali army is made up of clan militias with questionable loyalty, she says. Somalia is also divided into a patchwork of self-governing regions, many of them hostile to the central government. The breakaway state of Somaliland and the semi-autonomous region of Puntland have boycotted the conference. Somalia’s government is also totally dependent on foreign aid, and has so far refused to agree to set up a joint oversight mechanism to curb corruption, our correspondent says. But Mr Cameron told the BBC the government had “signed up to an awful lot of new measures” to ensure that it accounted for aid money He added that “huge progress” was being made in Somalia. Piracy was down by 80% this year with no vessel attacked so far, Mr Cameron said. However, the World Bank estimated in a report in April report that piracy emanating from the Horn of Africa nation may still cost the world economy $18bn a year, he added. “Britain will also support the new maritime strategy enabling full radio connection all along the entire coastline for the first time in 20 years,” Mr Cameron said. More...
Somalia’s security forces hamstrung by corruption, infiltrators
MOGADISHU – Somalia’s security forces need rebuilding to cement gains made by foreign troops against Islamist militants, but how to pay and arm recruits, tackle corruption and prevent rebels infiltrating their ranks remain hurdles for the cash-strapped government. Proving the dire state of the Somali forces, when Islamist gunmen attacked a court in Mogadishu in April, police said they couldn’t tell who was friend or foe, while members of the force say a $100-a-month salary is not enough to inspire loyalty. “Shoe shiners have a better life,” said a junior police officer, who only gave his name as Hussein. “They are not targets and they get a better income.” Emerging from two decades of anarchy, security gains in the past two years have been made largely thanks to African peacekeepers spearheading the fight against al Qaeda-linked al Shabaab rebels. Western powers, long worried Somalia is a launch pad for militant Islam in east Africa and beyond, fear the nation could slide back into chaos if local forces cannot cement gains. How to overhaul its security forces will top the agenda at a May 7 conference in London, where Britain and Somalia will seek more international support at a time al Shabaab are weakened and piracy off the Horn of Africa is at an all-time low. A threat by Ethiopian troops to withdraw from Somalia has raised questions over how the stretched African Union peacekeeping force, known as AMISOM, would be able to plug the gap and highlighted the need for Somalia to build its own capacities. “Somali armed forces need building up, their police need expanding,” Britain’s Foreign Secretary William Hague told Reuters when he re-opened Britain’s embassy in Mogadishu. “There are many huge challenges and dangers that remain and the world mustn’t think that we have solved all the problems or that its help isn’t needed,” he said. Washington and Brussels already help pay African troops and Somalia’s forces. Hague said Britain’s permanent diplomatic presence signalled London’s confidence, although the makeshift embassy’s four metal cabins lie behind two blast walls within the fortified airport. Elected in September, Somalia’s President Hassan Sheikh Mohamud said security was “priority number one, two and three”. PEACEKEEPERS It is clear why. Mohamud’s government depends on the 18,000 or so African troops to survive, and the poorly armed, poorly paid and ill-disciplined military is in no position to take over. When Ethiopia grumbled AMISOM was not doing enough to take over places its troops had secured and withdrew in a huff from Hudur, near Ethiopia’s border, al Shabaab retook the dusty town. That signalled how swiftly al Shabaab, now largely confined to rural areas, could regroup if any vacuum is left. Diplomats do not expect Ethiopia to leave the African troops stranded. “It is not in Addis Ababa or anyone’s interest to see al Shabaab move back in. Ethiopia clearly understands that,” a senior Western diplomat said. “But now we have to tie up what AMISOM is doing and what the Somali National Army is doing.” More a collection of rival militias than a cohesive fighting force, the army lacks sophisticated command structures and has been dogged by soldiers selling off their guns and uniforms. Frequently that gear ends up in Mogadishu’s markets, or in the hands of al Shabaab. More worrying, security officials say, is the number of militants infiltrating the armed forces. In the April attack on the capital’s law courts, the attackers were disguised in official military fatigues. During the chaotic gun battle, a Reuters photographer saw one group of soldiers point their guns at another group, also in uniform. “Hey stop, who are you? Go back!” They too raised their rifles and replied “We are security forces, and who are you?” “EAT YOUR BULLETS” Mistrust is not limited to those in Somalia’s forces. Somalia’s allies are also wary. The United Nations has partially lifted an arms embargo, allowing in light weapons to help Somali forces, but has maintained a ban on heavy arms. “They have to visibly demonstrate they can control what they buy and receive before we go further,” said a Western official. President Mohamud and foreign powers say security sector reform must extend beyond the military to the police force which officially numbers around 6,000, nearly all of whom are in Mogadishu – reflecting the government’s limited reach. Plans to add 4,000 more would still leave the national force less than a third the size of New York city’s police department. A government-approved strategic plan for the police force acknowledged some officers have never received any training while others learned their trade as militia loyal to warlords. One diplomat said foreign assistance to the police force amounted to “life support”. More generosity may be required to make it a more professional security operation. “If only we could get $500 a month, al Shabaab would be extinct,” said a second officer who identified himself as Omar. “We would stand in the alleyways day and night and pick them off like ripe bananas.” More...
Britain reopens Somalia embassy after 22-years. telegraph
William Hague, the Foreign Secretary, made a surprise visit to the Somali capital, Mogadishu, to raise the Union Flag above the cluster of four small metal pre-fabricated cabins ringed by blast walls. The embassy will be expanded but is currently sited within Mogadishu’s international airport complex, where the African Union headquarters its troops and where most foreign missions and companies are located. Matt Baugh, the new ambassador, and his senior staff will continue to be based in neighbouring Kenya, but will rotate through the new station for up to two weeks at a time. Somalia had undergone a “dramatic shift” in recent months, Mr Hague said, with al-Qaeda fighters pushed out of all major cities and the new Somali government reaching ever deeper into territory formerly held by the Islamists. Countering piracy and terrorism, providing aid and supporting British interests in Somalia would be priorities for the new embassy, he added. “Today’s opening is testament both to the strength of the UK-Somalia bilateral relationship and to the UK government’s commitment to work with the Federal Government of Somalia as they rebuild their country after two decades of conflict,” Mr Hague said. “Somalia has been through a dramatic shift over the last year but continues to face huge challenges. “We should be under no illusions as to the sustained efforts that will be required, in Somalia and from its international partners, to ensure that Somalia continues to make progress. Britain joins Ethiopia, Yemen, Iran and Turkey with permanent missions in the country. David Cameron, the Prime Minister, will in May host the second Somalia Conference in London, to coordinate international efforts to boost the Somali government’s attempts to cement progress. Mr Hague met Hassan Sheikh, the Somali president, and Abdi Farah Shirdon, the prime minister, to discuss the conference. “Most of your counterparts around the world have not yet visited Somalia, so I am particularly delighted to see you here again on your second visit,” Mr Shirdon said. Mr Hague previously visited Mogadishu in February 2012, the first Foreign Secretary to do so since Somalia’s civil war erupted in 1991. The old British embassy lies in ruins near Mogadishu’s sea port, an area of the city still considered too unsafe for most foreigners to visit or work in without significant armed escorts. http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/africaandindianocean/somalia/10018478/Britain-reopens-Somalia-embassy-after-22-years.html More...
Women From Somali Diaspora Return Home to Start Enterprises
Mogadishu — Amina Ali, 32, is among a growing number of Somali women who are returning to Mogadishu to start their own businesses after years of living abroad. Due to ongoing strife in Somalia, Ali left home in 2002 and ended up at the Nakivale Refugee Settlement in Uganda, where she stayed for two years. In 2004, she was one of 500 Somalis who were given the opportunity to resettle in the United States. While living in the state of Virginia, Ali experienced a lifestyle far different than the one she had in the refugee camp. She said she was able to earn a comfortable living and graduated from Northern Virginia Community College in 2009 with an associate degree in business administration. She said she saved money for five years before returning to Somalia to invest her savings. Since returning home on January 14th, Ali opened a furniture store in Mogadishu’s Hamar Weyne district that employs a staff of five. “I was not counting on making a big profit, but I started this business to create jobs, since the country currently does not have many employment opportunities,” she said. “The important thing is to create a new path for people in the diaspora to create employment opportunities for the youth,” Ali said, adding that security improvements gave her confidence to return to Somalia. “People should not be discouraged if they cannot make a big investment in their country. I would tell men and women in the diaspora that even if they can [only] afford a business that employs only one person, it is a big contribution.” Faisa Ali, 28, returned to Mogadishu in November 2012 after eight years in Oslo, Norway. With the money she saved abroad, Ali opened an electronics store in Waberi district. “I felt a lot of excitement and nostalgia to finally see my country peaceful and I am very happy that I am now back in Somalia,” she said. “I did not believe that I would make a big profit when I started this business venture, but I have received what I was hoping for and much more, and now I am hoping to expand it.” Muna Ahmed, 25, returned to Mogadishu in January after 10 years in Kenya. She opened a beauty parlour in Hamar Weyne district and employs six women who she trained. “I have been in this line of business for seven years,” she said. “To open the business, I invested $4,000 that I collected with the help of relatives who live abroad.” She said her salon is unique because it uses modern equipment. She charges women $30 for regular cosmetic services and $100 for services in preparation for weddings. “My average monthly profit is $2,200 and the increasing number of weddings in Mogadishu has encouraged us to operate our business until late at night,” she said. More...
Somali militants threaten more attacks after killing 30
(Reuters) – Somali militants linked to al Qaeda warned on Monday of further attacks in the capital, a day after killing at least 30 people in a wave of coordinated bombings and shootings that exposed the fragility of security gains in Mogadishu. African peacekeeping troops blocked streets and searched houses across the city at dawn to flush out suspected members of the Islamist militant group al Shabaab, which claimed responsibility for the strikes. But the rebels warned of more attacks and taunted the Mogadishu government, which they consider a Western stooge, over its trouble securing the city as Somalia struggles to emerge from more than two decades of conflict and anarchy. Although a military offensive under an African Union peacekeeping banner has pushed al Shabaab from urban strongholds in central and southern Somalia, the attacks reinforced concerns the militants remain a potent force. “Yesterday’s blasts eliminated the dreams of the puppet government. More lethal attacks are coming,” Sheikh Abdiasis Abu Musab, al Shabaab’s spokesman for military operations, told Reuters by telephone. At least one car bomb exploded and several suicide bombers blew themselves up at Mogadishu’s law courts on Sunday. Gunmen also stormed the court compound, spraying it with bullets. Two hours later, a car bomb was detonated near the city’s fortified airport. The U.N. Security Council condemned the attacks and said it was willing to “take action against those whose behavior threatens the peace, stability, or security of Somalia.” Prime Minister Abdi Farah Shirdon said the attack would not stop the government’s efforts to restore peace and security. He said there were several experienced foreign fighters among the attackers at the courts, showing that the fight against the militants was not just a Somali affair. “We are concerned about the foreign involvement in this attack and this is why we are working so hard with our international partners on security and intelligence sharing,” he said in a statement. Al Shabaab said six of its fighters were killed in the attack, but the government has not said how many militants died. The law courts were a symbolic target. Somalia’s new government has made reforming the judiciary a priority in its campaign to shake off the country’s “failed state” tag. The scale of Sunday’s attacks suggest the Islamist militants remain well organized, enabling them to infiltrate the city from which they were driven out two years ago and target important installations with apparent ease. Western and Somali officials are concerned the militants were seeking to rebuild their strength in the capital. “It will be almost impossible to eliminate al Shabaab,” member of parliament Mohamed Farah Jimale told Reuters. “They will regroup and continue bombing.” Britain, which has a large Somali population and has warned of threats to its own security from Somalia-trained militants, had warned this month of an imminent attack in Mogadishu, highlighting the international networks involved. Somalia’s finance minister said the attack reinforced the government’s call for more aid to pay and train its security personnel as it seeks to rebuild the nation of 10 million people. “It proves that we need the support of friendly countries to help us in improving the security forces’ capability in Mogadishu and other areas,” Mohamud Hassan Suleiman told Reuters. A more stable Somalia could help curb piracy, which has flourished in the absence of an effective central government, and would soothe worries that Somali Islamists could expand territory they control which could be used as a training ground for militants who could strike elsewhere. (Additional reporting by Edmund Blair and Michelle Nichols at the United Nations; Writing by Richard Lough; Editing by Jon Hemming and Bill Trott) More...
somalia:197 Somali Police Officers Formally Graduate from a Specialized training in Public Order Management
April, 16th 2013: The African Union Mission in Somalia (AMISOM) and its partners formally closed today a three months training course in specialized Public Order Management facilitated by AMISOM with funding support from the Italian government for Somali Police Officers at the Djibouti National Police Training Academy. 182 Men and 15 Women successfully graduated from the training which was conducted by 32 Italian Carabineri trainers and 5 AMISOM Police Trainers. “The training course ending today represents an important contribution of the African Union, Djibouti and Italy to the process of strengthening the new political dispensation in Somalia”, said H.E Rosso Renzo, Ambassador of Italy to Ethiopia and the African Union. The Special Representative of the Chairperson of the African Union Commission (SRCC) for Somalia, Ambassador Mahamat Saleh Annadif appealed to the participants to make the most of the training and return home ready to implement their newly acquired skills in improving the security of Somalia. “The training that you have received will help fill a key gap in the Somali Police Force after years of civil war and armed conflict. I have no doubt that the skills and capability attained during this intensive training will increase your ability to protect civilians and enforce the rule of law on your own,” he said. On his part the Somali Minister of State for Internal Security, H.E Mahdi Mahamud Ali thanked all parties for their cooperation and support while reaffirming the success of this initiative. More...
Turkey seeks dialogue between Somalia and autonomous region
Turkish Foreign Minister Ahmet Davutoglu met with Somali President Hassan Sheikh Mohamud and President of the autonomous region of Somaliland Ahmed Mahamoud Silanyo in the second round of talks mediated by Turkey in capital Ankara. Davutoglu gathered with Somali President Mohamud before the two joined Somaliland President Silanyo in a trilateral meeting, which was held behind closed doors. Turkish diplomatic sources close to the meeting have said talks — the first at the presidential level — were aimed at devising dialogue channels and keeping them open to work out problems between Somalia and the autonomous region of Somaliland. The two presidents were also scheduled to meet with their Turkish counterpart Abdullah Gul as well as with Prime Minister Recep Tayyip Erdogan. Somaliland, a former British colony, declared in 1991 independence from the Federal Republic of Somalia proclaiming the Somaliland Republic, which has been internationally unrecognised since then. The autonomous region seeks recognition as a separate country, a demand rejected by Somalia which wants the northern region to be a part of a single Somali state. Writing by Mert Bezgin Published: 4/13/2013 More...
IMF Recognizes the Federal Government of Somalia After 22-year Interval
Press Release No.13/119 April 12, 2013 The International Monetary Fund (IMF) today recognized the Federal Government of Somalia, headed by President Hassan Sheikh Mohamud, paving the way for the resumption of relations after a 22-year interval. The decision is consistent with broad international support and recognition of the Federal Government. Recognition of the government allows the IMF to offer Somaliatechnical assistance and policy advice. Somalia, an IMF member since August 1962, has been in a state of civil war since the early 1990s, and there was no government with which the Fund could deal. In September 2012, a new Federal Government of Somalia, led by Federal President Hassan Sheikh Mohamud, took office. The new administration has since enjoyed considerable support, including from the United Nations, the African Union, the European Union, the Organization of Islamic Cooperation, and many IMF member countries. Somalia is currently ineligible to borrow from the Fund due to itsoutstanding arrears, which currently amount to SDR 233.8 million (about US$352 million). More...
Gwynne Dyer: Somalia’s comeback
There have been no elections in Somalia since 1967 and there won’t be any this year either. But the country has a new parliament (appointed on the advice of clan elders) who have elected a new president, and the new government actually now controls a significant part of the country. The world’s only fully “failed state” may finally be starting to return to normality. A failed state is a horrendous thing: no government, no army, no police, no courts, no law, just bands of armed men taking what they want. Somalia has been like that for more than 20 years, but now there is hope. So much hope that last month the United Nations Security Council partially lifted its embargo on arms sales to Somalia in order to let the new Somali government buy arms, and last week the U.S. government followed suit. The new government replaces the “Transitional Federal Government”, another unelected body that had enjoyed the support of the UN and the African Union for eight pointless years. Then last year a World Bank report demonstrated the sheer scale of its corruption: seven out of every ten dollars of foreign aid vanished into the pockets of TFG officials before reaching the state’s coffers. Fully a quarter of the “national budget” was being absorbed by the offices of the president, the vice-president and the speaker of parliament. The fact that after all that the TFG still only controlled about one square kilometre (less than one square mile) of Mogadishu, the capital, while the rest of the shattered city was run by the Islamist al-Shabaab militia, an affiliate of al-Qaeda, also contributed to the international disillusionment. That tiny patch of ground, moreover, was being defended not by Somali troops but by thousands of Ugandan and Burundian soldiers of the African Union Mission in Somalia (Unisom). More than 500 of them had lost their lives defending the useless TFG, and the foreign donors were losing faith in the mission. But the Unisom soldiers did achieve one major thing: they fought al-Shabaab to a standstill in Mogadishu. In August 2011 the Islamist militia pulled its troops out of the capital. That created an opening, and the international community seized it. It ruthlessly initiated a process designed to push the TFG aside: Somali clan elders were asked to nominate members for a new 250-seat parliament, which was then asked to vote for a new president and government. It was obviously impossible to hold a free election in a country much of which was still under al-Shabaab’s control, but this process also had the advantage that it allowed the foreigners to shape the result. The corrupt officials who had run the old TFG all re-applied for their old jobs, but none of them succeeded. The new president who emerged from this process, Hassan Sheikh Mohamud, is a former academic and human rights worker who only entered politics in 2011. No whiff of corruption clings to him, and he has worked tirelessly to bring about national reconciliation. And he has the wind at his back: just after he was chosen last September, a Kenyan force evicted al-Shebaab from Somalia’s second city, Kismayo. That still leaves about 95 percent of the country’s territory and three-quarters of its population beyond the government’s direct control. Al-Shabaab still rules in most rural parts of the country, and Ethiopian troops and their militia allies control much of the western border areas. Pirates with a lot of guns and money effectively dominate much of the north. One whole chunk of the country, calling itself Somaliland, has declared its independence (and runs its affairs much more peacefully and efficiently than any other part of Somalia). No other country recognizes its independence at the moment, but it used to be a British colony, quite separate from Italian-ruled Somalia, and in principle it can make exactly the same case for independence as Eritrea did when it broke away from Ethiopia. The worst problem facing President Mohamud is the venal and cunning politicians who have exploited the clan loyalties that pervade every aspect of Somali life to carve out their own little empires. Some are frankly and unashamedly warlords; others, including all the senior officials in the defunct TFG, masquerade as national politicians but work for their own interests. They have not gone away, nor have the clan rivalries that kept the fighting going for 21 years. Drawing up the rules and sharing out the power for a new federal Somalia (none of which has yet been decided) will give them plenty of opportunities to make trouble for the new president and regain their former power. Mohamud definitely has his work cut out for him. Nevertheless, he has strong UN and African Union support, and he now has a chance to create a spreading zone of peace in the country and start rebuilding national institutions. So last week the United States declared that it was now willing to provide military aid, including arms exports, to Somalia. Weirdly, that actually means that thing are looking up in the world’s only failed state. Gwynne Dyer is an independent journalist whose articles are published in 45 countries. More...

Madaxmweyne: Maandeeq maalin laguma maalo! WQ: Bashiir M. Xersi
MAANDEEQ Soomaalidu waxay ula baxdaa Dumarka, Xoolaha iyo wax walba oo ay aad ujecel yihiin, agtoodana qaali ah, oo uu ugu horreeyo Geelu. Eragu wuxuu iska saaran yahay labada eray ee: “MAAN” iyo “DEEQ” oo ka dhigan wax qofka maankiisa deeqay, maadaama maanku yahay xubinta ugu muhimsan ee Aadanaha hagta. Waxyaabihii MAANDEEQ kaloo loo aqoonsaday waxaa ka mid ahaa XORRIYADDA. Haddaan Tusaale u soo qaaddano waagii Gobonnimo doonka ee lagu raadinayey dowladnimo, maamul iyo nidaam Soomaali hoggaanka u hayso ayaa Maandeeq loogu yeeri jiray XORRIYADDA ee wuxuu yiri. Waa halkuu Abwaan Abwaan Cabdullaahi Suldaan Timacadde “AUN” ka yiri: Gumaysigu HASHUU naga dhacay, Een gurayey raadkeeda Gaashaandhiggeedii HASHUU, Galowgu eedaamay Gacmaa lagu muquunshaye xornimo, Noogumay garane Garre iyo Guntane maalintay, Gees isugu boodey Allaa noo gargaaree xornimo, Noogumay garane Haddaba, weydiintaydu waa: maxaa DAWLADDA loogu mgacaabay MAANDEEQ? Illeen Soomaalidu DAWLAD ma jeclaane? Kama muhimsane, horta yaaba ku taliyey in magacan DAWLAD loo baxsho? Laga yaabee, inaad i tiara; waxaa looga jeeday in dawladdu wax wanaagsan tahay, haddana, waa hubaal inaan wanaaggeed la arag, iska daa in la xaqijiyo inay wanaasgan tehee. Maanta MAANDEEQ waxaa madaxeeda ku magacaaban mudane Xasan Sheekh, taa awgeed, ayey ila dhaafi waysay inaan eraydan ku wajho isaga, kolleey iga waaya aragsan, haddana, af nooli hadal dhaafi waa. KALI TALIYE Maxamed Siyaad Barre ayaa BARQO CAD la diray isagoo madax u ahaa ciidankii ugu awoodda badnaa Geeska Afrika. Inta ku hortaal eeg, wixii Dawlado ku meel gaar la soo dhisay, Dawladdii Carta, C/Qaasim iyo Prof Galayr buuqii laga dhalshay, waa lagu caana maalay, oo waxaa kursigii loo dhiibay Xasan Abshir Faarax, oo ka mid ah Dhakawyada Colaadda Soomaaliyeed ee xilliyadii burburka, sidoo kale Maxamed Cabdi Yuusuf oo isna ku xigsaday, ka dib markii xilka laga qaaday Xasan Abshir. Shirkii Kenya wuxuu dhalay Jabhadka ugu cimriga dheer Geeska Afrika, waan filaa inaad Xamar joogtay wixii dhacay kaaga sheekayn maayo. Waxaa xigay dalwaddii Shariif, mabda’ la’aan ka sokow, waxaa la degay musuq sayaasadeed iyo maalba. Ina Sharmarke heshiis dhagareedkii Gaalkacyo ka sokow markuu xilka ka dagayey laba Malyan oo Dollar ayuu hore u sii qaatay, malaha waa midda uu hadda Jubbooyinka ku qasayo. Formaajo markii la magacaabay, in kasto oo uusan qudhiisa aragti la ammaano horey u qabin, maadaama uu buug uu qoray beelo Soomaaliyeed iyo madaxdii dalka soo martay ku aflagaaddeeyey, haddana, in xilka laga qaado, waxaa ku tookhay Mudane Faroole, isna waxaa xigsaday Gaas, kii horaba ka dar! Maxaa yeelay dadkaba wuxuu ka yaqannay Reer Bari, waa ninkii is hortagay aqoonsiga Maamulka Khaatumo State, waxaanse la yaabaa, marka aa arko Prof Galayr oo sidii Qawsaar Geeljire ah u dhaqmaya. Maahmaah Soomaaliyeed ayaa tiara: “Hal diidaysaa geeday ku xoqoto ma waydo!”. Maanta marxalad cusub ayaa la galay, dawlad walba caqabad ayey yeelatay oo ama ridday ama raadkeeda tirtirtay. Taada waxay eersan doontaa laba arrimood, oo mid ay la wadaagto kuwii hore midna u gaar ah, oo kala ah: - FEDERALKA [BEELEYSIGA] - DASTUUR DADBAN [DABRAN] Kan hore waa kan Jubbooyinka ka socda, oo ay ku yeelatay dhawr madaxweyne wax ka yar 48 saacadood. Way iska caddayd inay sidaa wax ku dhammanayeen, waxaa sabab u ah faraglinta shisheeye ee ay ugu horreeyaan Kenya iyo Norway Itoobiyana ha moogaan. Madaxweyne Wiilkii AANAS yare eed London ku aragtay wuxuu ku yiri: “MADAXWEYNE LAGU WADA AMMAANI MAAYEE, YAAN LAGU WADA CAAYIN!”. Qaylada maanta baxaysa ee ku aaddan Dastuurka, Federalka iyo Maamul Goboleedyada, waxay badeshay eragii ahaa: “LOOMA DHAMMA!” oo mar walba ay ku hoos jiraan arrimaha kala ah: - DANO SHISHEEYE - DANO QOFEED - DANO BEELEED Isu gayn waxay isugu imaanayaan FASHILIN ka dhalay FASHAL ama FADHIIDNIMO jira! Waxaan uga jeedaa, markii hore way kuu ekayd inaad Axmed Madoobe Wasiir ka dhigto, adaaba albaabkii isku soo xiray, ee toban Wasiir ayaadba dhaafi waysay, adoo waliba ka tagay Wasaarado muhim ah sida Caafimaadka iyo Waxbarashashada. Marka aad ka gudubto caqabaddiisa aad bannaanka dhigto, ayey ahayd mase dhicin, dib u fiiri, dawladdii C/laahi Yuusuf, ama tii Shariif, waxaa sal u ahaa QABQABLE iyo WADAAD, muddo ka dibna waa la wada xaaqay. Hadda tallaabada ugu muhim waa; in ama uu IS CASILO ama aad adigu XILKA KA QAADDO Wasiirka Arrimaha Gudaha iyo Amniga Qaranka c/kariim Xuseen Guuleed. Maxaa yeelay isaga ayey ahayd inaw kala furufuro hawlahann, iyana ma dhicin, wali waa taagan tehee, isaga ka billow tallaabada ugu horraysa. Kaa kaliya ma ahan, waxaa aad lagaaga yaabay marka aad wali baalka ugu haysato Mudane Tarzan. Xilka uu hayo in la kala qaado oo laba qof loo dhiibo waa muhim xaaladda lagu jiro awgeed. Midda lala sii yaabay baa ah waxa aad la sugtay Shariif Shuukhunaa Maye oo gurigiisa laga helay hub Sharci darro ah, hadduu qabqable ahaa waaba la garan karay, balse, wuxuu ahaa Taliyihii Booliska Soomaaliyeed. Waxay ka dhigantahay Halkay Soomaalidu ka dhihi jirtey: “Ruqo ninkii lahaa dabada hayaa ma kacdo!”. Mooshin ku sheegga Guddoonka Baarlamaanka loo gudbiyey kuwa geeyey waa gayru masuuliine, waxaa MUQADDAS ah in magacyadooda iyo beelaha ay ka soo jeedaan la sheego, maxaa yeelay Beel ayey matalaane shacab iyo umad ma matalaan! Haddii ay noqoto inay beel gaar ah u bataan, waa in beesha odayaashooda loo gudbiyaa cabasho ka dhan, hadday iyagu tabanayaanna waa inay soo gudbiyaan, ee ma ahan inay mooshin ku dhuuntaan. Waxaa la yiri: “Doqoni xin mooyee xisaab ma taqaan!”. Xildhibaannada Mooshinka wadaana waa qaabkaas. Haddaad hungurooto waa la hadlaa, hab baa la dhisaa wax lagu helo. Inta hungurigu wado waxay kala yihiin: - XIL SUGAYAAL; Damaaci ah inay xilal ka helaan hadii xukuumaddani dhacdo, tan dambee la soo dhisayo. - XASARADLEEY; U taagan dharaar iyo habeen in colaaddo aysan damin, dhiiggooda ayaa ku shaqeeya, haddii kale WADNAHA ayaa istaagaya! - LAALUUSHLEEY; Doonayo inay soo nooleeyaan hannaankii MOOSHINKA MAALKA! - MURANLEEY; iska jecel in is qabqabsi iyo is afgarad la’aani jirto mar walba. Waxaa LIX BILOOD la sugay si uu u soo ifbaxo KHILAAF adiga iyo Saacid, ama Saacid IYO Jawaari, am adiga iyo Jawarim markii la arkay in aysan soo socon khilaaf oo aad tihiin [KOOX QURA] ONE-TEAM, ayey dani bidday inay BANNAANKA is keenaan, iyagoo ku soo daba gabbanaya cabanashooyin beelo kale qabaan, iskuna soo dhex qariyeen. Laakiin umadda Soomaaliyeed markaan tooshka ayay ku wada haysaa, waana la fahansan yahay arrinta Jubbaland waxa qasaya oo dabada ka riixaya. U fiirso: CUMAR CABDIRASHIID, FAROOLE, CABDI WELI GAAS CADDE MUUSE iyo qaar kaloo badan oo Malaa’ig iska dhigaya! Ayna ugu horrayso SAHAL iyo TV-yada saacadaha ka soo gala Magaalooyinka Minnneapolis, iyo San Paolo, ee Gobolka Minnesota, balse ku hadla had iyo jeer afkaarta reer qura. Mudane Madaxweyne hana u joojin dadka danaystayaasha ah ee ay ku fogaatay qabyaaladda iyo qabiilku, ee gabbaadna ka dhigta FEDERAALKA. Ma tihid Malag danbi la’aan ah, balse cabashada maanta yeeraysa ma aha mid SHARCI ah. Waxaa ka marag kacay Xildhibaan Xoosh, oo ahaa Wasiirkii hore ee Dastuurka, oo yiri: “Waxa Ka Socda Magaalada Kismaayo Ma Waafaqsana Dastuurka!”. Maahmaah ayaa leh: “Nin Xaaskaada u jeeda Gabadhaada kuma qanco!” oo la mid ah Faroole iyo inta la fekerka ah inay xil helaan ma ahan si kale kuma qancaan! xitaa ma gartaan inay afartaan sano sugtaan, inta ay wayn lahaayeen waxay ka xigaan in Soomaali IS LAYSO! La kala Aamin BAXO! La kala GUURO! MOOSHINADDA socdaa waa KU MEEL GAARKII dib loogu LAABTO! Waxayse halmaameen in KU MEEL GAARKII looga baxay: Sabarka SHARIIF ee JILJILEECU la socday + DALLAALNIMADII SHARIIF SAKIIN + ISKA FIIRSIGII SOOMAALIDA KALE + DAALKII DUNIDA IYO CAALAMKA oo ay ka ahayd bal hal mar na mootiya, oo KU MEEL GAARKA dhammeeya. Hubaal Soomaaliya inaysan wayn doonin waddani dhab ah oo gadaal ka saxa qaladaadkan iyo damaca foosha xun ee jira! Mudane Madaxweyne, haddii aadan la imaan KARTI, DULQAAD badan, DABACSANAAN Wallee inaadan geeddiga MAANDEEQ meel dheer gaarsiinayn! Taa macnaheedu ma ahan, inaad Rikaatto walba u nuglaato, ee waa in ninkii cabasho xaq ah wata aad dhagaysatid waxna ka qabatid. Maanka ku hay, Maamul waxaa dhaama ama halleeya waa inta hoos ka shaqaysa, intiinna sare wax aadnaan ogayn ama ka warqabin ayaa hoostiinna laga laaqayaa, u badi inay xumaan iyo xasarad abuur kaliya tahay. Marka waa inaad lahaataan dareenno dheeraad ah oo aad ku ogaataan inta qaska wadda. Ka muhimsane, Mudane Madaxweyne dawladdaada dalwad ka awood badan burburkii ka dib lama dhihin. Haddaba, waa inaad awooddaa ku adeegataa, adoon cidna ku gardarroonayn kuna xadgudbayn. Waana inaad ka billowdaa in Axmed Madoobe iyo Kooxdiisa ood ku summaddaan QASWADAYAAL, illeen haddaan taladiinu meelmarin meesha maxaad ku haysaan?! Taa adigu eed kuma lihid, oo hortaa baa la jideeyey, marka waa uun SUNNO jirtay oo aad dabbaqday. Waxaa iila yaab badan kuwa maanta ka mudaharaadaya deegaanka Bari jacayl ay u qabaan Jubbooyinka ma ahane, dantooda ayey ka dhex arkeen, markuu Faroole lahaa Soomaali Galbeed Soomaali ma ahan, ee uu Itoobiya u gacan galinayey qofna kama hadal, waaba ku taageersanaayeen, dadka gacan galinta mudnaa lahaa Axmed Madoobe ayaa ka mid ah, balse, maanta waa lagu Awr kacsanayaa, Allaw doqoni damiinsanaa! Suuragal ma ahan mana la qaadan karo in maalin walba WAFDI DAWLADDA ka socda iyo MASUULIIYIN laga celsho Garoonka Magaalada Kismaayo. Iska daa Mudane xil hayee Muwaadin Soomaaliyeed ee aan Dambiile ahayn in laga celshaa qalad ah, idinkuna waad ku fiirsateen. Kaaga darane, ninka waxaa samaynayaa wuxuu ka soo boqooleey Soomaali Galbeed. Axmed Madoobe wuxuu ka mid ahaa WADAADADII WAALLIDA WADAY! Waxaan sidaa u leeyahay wuxuu ku jiray firxadkii Maxkamadaha, ka dib ayaa isagoo dhaawac ah Xabashidu qabteen, inta la soo daweeyey ayaa dib loogu soo celiyey Jubbooyinka. Maanta waxay taagan yihiin Maamulkaa wuxuu xarun u noqon karaa Mucaaradka Itoobiya, sidaa awgeed waa in laga hortagaa. Tani waxay keenaysaa in laga faa’iidaysto ka biya diidka Itoobiya, illeen waxa halkaa ka soo socdaa waa hubaal inaysan dan Soomaali ku jirine. Bashiir M. Xersi brdiraac@hotmail.com More...
Somalia: It is time to utilize Groundwater by: Mohamud Haji Elmi
To tackle drought and desertification, Somalia has to utilize its water resources Water is the most abundant compound (H2O) on the surface of earth. Without it life would cease to exist. It is distributed across the earth in the ocean (97.13%), the polar ice caps (2.24%), the groundwater (0.61%), and surface water (0.02%) (Eisenberg an kauzman, 1969, Franks 2000). The information above tells us that ground water is abundant 30 times than surface water, nevertheless many people have the perception that surface water occupy greater volume than groundwater, and remain to believe that rivers and lakes are the only sources of water to depend for their livelihood. This is what is happening now and will continue to happen as far as the poor countries do not have enough technology and money to access ground water. Indeed there is lack of interest to invest on the utilization of the groundwater; it is not that there is scarcity of water in this planet. For decades Somalia is affected by frequent droughts; without adequate preparation it is impossible to prevent the impact of droughts on rural population. In my experience in the rural area most men go for search of water during the dry season walking for at least 20 km away from his home daily, loading over 100 liters on the two sides of his camel. Unfortunately this is not even a potable water therefore, people develop all sorts of diseases including deadly cholera. Somalia possesses a huge groundwater resources and it is estimated to be 12,300 Km; it ranges from 5,210 to 34,500 Km³, ranking Somalia as the 14th largest country in Africa. This massive presence of ground water can transform the entire landscape into a green piece of earth if it is managed properly. Somali communities can be relieved of despair and poverty and enjoy prosperity by utilizing the immense resources the country has. Somalia today is quite different than it was 50 years ago – now it has a potential human resources and capital investment than any other time in contemporary history, and there is a great chance of reclaiming its dignity and nationhood. Exploiting ground water could reduce poverty, and create friendlier environment in many parts of Africa, especially sub-Saharan countries. This could be done by encouraging drought resistant farming, where communities will depend on their local wells to cultivate and raise their livestock hundreds of miles away from the rivers, and that could be the beginning of creating more prosperous and stable communities. Groundwater is a critical component of water resources management. The Environmental Protection Agency (USEPA 2000) reported that in the United States. Approximately 40% of river flow depend on groundwater, About 50% of Americans obtain their drinking water from groundwater. Approximately 95% of rural residents rely on groundwater for their drinking supply About 50% of agricultural water comes from groundwater It is essential to improve the water collection capacity of soil in order to tackle desertification and soil erosion. This is achieved with the help of so-called contour trenches. These are trenches that follow the contours of the landscape and capture the rainwater flowing downwards above ground. Using these trenches, destructive above-ground water flows no longer erode the soil; wash away the fertile top soil and any vegetation still present. These trenches mean that water flows underground, resulting in the creation of an underground water supply. This underground water supply is used not only as drinking water by humans and animals, but also stimulates the growth of natural vegetation and of the agricultural crops planted. Besides laying contour trenches, a number of other elements are introduced – stone walls and tree coppicing, for example – which optimizes the effective water-holding capacity of the flow area, erosion is stopped and regulated evaporation is responsible for the achievement of a better local and regional climate. This new technology called continuous contour trenches could have a long lasting impact to prevent drought, desertification, and food scarcity. Water resources can be renewed by using this technology enabling fresh water not only for human consumption but also for animals and agricultural use. This multifunctional approach to water and climate management was developed by Peter Westerveld . Since the 1990s, his Trust has successfully transformed this technique into practice by collaborating with local communities in East Africa. In semi-arid areas, the improvement of storing water supplies from underground, free of any evaporation loss, results in the continuous availability of both drinking water and vegetation that is always green. In this way, agricultural production can be increased as part of a sustainable approach. Below are illustrations showing how the contour trenches technology works. T o realize this project following machines are required The machines required Machine Type cost 2- 3 Scavater360° degree cat 13 ton £ 27000- 30000 EACH 2 bulldozer D 7 OR D6 Cat £35000 EACH 2 Scavater 180° 3CX (JCB) OR 432E CAT £ 54000 2 0F THEM DUMPER 3 -4 TON £7000 1.Concrete Mixer 20 Will Bars & 40 shovels (Badiillo) 4.Generators Maintenance Hydrolic 40 Oil ———————————————– 600 Liters or 3 Barrels 1 Barrel = 200 Liters Van Equipped with all maintenance tools £ 1200 - £15000 1. High qualified technicia ————————- Salary- $ 3000/Month Mohamud Haji Elmi, UK London Email: melmi@mail.com More...
Ereyga MIDNIMO Soomaaliya waa u nolol, Somaliland-na waa u dhimasho!!
Ereyga MIDNIMO oo ah mid macno aad u ballaaran ka tarjumaya, waxa uu ka mid yahay kalmadaha ugu qiimaha, sharafta iyo muhiimadda badan afka Soomaaliyeed, iyadoo ereygaasi uu tilmaamayo wadajirka iyo quwadda ummadda Soomaaliyeed ee ku nool inta u dhaxeysa Raaskambooni ilaa iyo Raas Caseyr ilaa iyo dhinaca kale Lowya Cadde oo ah cirifka ugu dambeeya ee dhul weynaha Soomaaliyeed ee dhaca geesta bari ee Afrika. Taariikh ahaan ereygani la yiraahdo MIDNIMO waxaa si baahdan loo bartay xilligii uu socday gobanimadoonka Soomaaliyeed, waxaana dhaqan galkiisa uu soo bilowday sanadkii 1960-kii markaasi oo ay si shuruud la’aan ah isugu darsameen labadii dhinac ee Koonfurta iyo Waqooyiga Soomaaliya, kuwaa oo wakhtigaa ku dhawaaqay inay u midoobeen dhalashada Jamhuuriyadda Soomaaliya oo iyadu ka soo jeeda dhiigga, dhalashada iyo dhaqanka dadka Soomaaliyeed ee aanay jirin wax kala qeybsha. Laga soo bilaabo Lixdameeyadii ilaa iyo sagaashameeyadii waxay shacbiga Soomaaliyeed si macaan badan ugu wada caana maalayeen faa’iidada ay leedahay midnimada, waxaana mudadaasi ku dhow sodomeeyada sano midnimadii jirtay lagu gaaray horumar aan abid horay loo gaarin, waxaana lagu guuleystay ballaarinta hay’adihii qaranka iyo kaabayaashii dalka, iyadoo la hormariyay isu socodka iyo is dhex galka bulshada isla markaana waxaa sare loo qaaday dhinacyada nabadgelyada, waxbarashada, caafimaadka, dhismaha iyo ballaarinta gobolada dalka, waxaana lagu dhawaaqay ilaa iyo toban gobol oo cusub oo ay ka mid yihiin: gobolada Awdal, Sool, Sanaag, Nugaal, Galgaduud, Sh/dhexe, Sh/hoose, Gedo, Bakool iyo J/dhexe, kuwaasi oo ku yimid midnimadii ka dhaxeysay shacbiga Soomaaliyeed. Nasiib darro midnimadii qiimaha iyo qaayaha badneyd waxaa lagu dhaawacay shirkii magaalada BURCO ee 18-kii May 1991-kii, waxaana halkaasi ka soo baxay go’aan u cuntami waayay ummadda Soomaaliyeed, kaasi oo sheegayay in midnimadii Soomaaliyeed la kala jaray, iyadoo si laab la kac ah la isaga dhawaaqay ummaddii Soomaaliyeed ee midnimada ka dhaxeysay in loo kala gooyay, lagana kala dhigay Soomaaliya iyo Somaliland. 22-sano ayay mareysaa inta ay kala dhantaalan tahay midnimada iyo wadajirka Soomaaliya, waxaase in la xuso mudan mudadaasi inaan wax horukac ah lagu gaarin kala qeybintii la sheegay in lagu sameeyay Soomaaliweyn haday tahay dhinaca siyaasadeed ama dhinac degaameed, waxaana in hoosta laga xariiqo mudan in walaalaheena reer Waqooyiga ee magaalooyinka BURCO iyo HARGEYSA ee walli ku qeylinaya kala go’a inaan wax macaash ah ka helin arrintaasi haday ahaan lahayd in la ictiraafo ama in si gooni ah loola macaamilo. Ammaan iyo bogaadin waxaa mudan beesha caalamka oo iyadu weli aqoonsan inay Soomaaliya mid tahay, waxaana adduunku uu ku mahadsan yahay sida uu ilaa iyo haatan uu u ilaalinayo midnimada Soomaaliya, ha yeeshee waxaa ayaan darro ah in Soomaalida ku dhaqan gobolada Somaliland inay weli garan la’yihiin inaanay Soomaaliya kala go’i karin maadaama ay tahay hal qoys oo aan kala maarmin. Shalay (1960–1990-kii) ereyga MIDNIMO isku si ayaa Soomaaliya dhexdeeda looga arkayay balse maanta arrintu sidaasi ma aha, waxaana xaqiiqo ah haddii inta badan ay ummadda Soomaaliyeed ku farxeyso jiritaanka midnimada inay dhanka kalena jiraan dad Soomaaliyeed oo necbeysanaya magaca MIDNIMO Soomaaliyeed, kuwaasi oo rumeysan fikrado iyaga u gaar ah iyo waxa lagu sheego goosasho, taa oo ah mid aan Soomaaliya iyo dunidaba ka socaneynin. Waa waajib dastuuri ah in la ilaaliyo midnimada dhexdeena balse waxaa nasiib darro ah in dadka qaarkii ay dhimasho uga dhigan tahay haddii lagu soo hadal qaado ereyga MIDNIMO, tusaale ahaan Guddoomiyaha UCID Feysal Cali Waraabe oo dhowaan ka hadlayay magaalada Boorama waxa uu ku xiiqay dagaal dhinaca afka ah oo uu ku soo qaaday Madaxweyne Xasan Sheekh, iyadoo sababta uu Feysal u maagayo Madaxweynaha ay tahay hadal uu Prof. Xasan Sheekh ka sheegay magaalada Garowe oo ku aadaneyd inay Dowladda Federaalka Soomaaliya ka go’an tahay dhowridda midnimada Soomaaliya. Kala maanka ka dhex jira Soomaalida Koonfureed iyo mida Waqooyi ayaa waxaa isweydiin mudan ma sii socon doonaa mise waa laga bogsan doonaa, lama sii saadaalin karo arrimahaan is barabar ordaya halka ay ku biyo shuban doonaan, balse marka la qiimeeyo marxalada la marayo iyo sida uu adduunku wax u doonayo waxay arrimuhu u eg yihiin in labada dhinac ee Soomaaliya MIDNIMO ay isugu imaan doonaan, bacdamaa ay horayba mid u ahaayeen. Dunta isku xireysa shacbiga Soomaaliyeed waa midnimadooda, mana filayo wixii midnimo lagu waayo in goosasho lagu helayo, sidaasi daraadeed fad ama ha fadin runta kama biya kama dhibcaanku waxay ku qotontaa in Soomaaliya dib u midoobi doonto, waxaana ku wanaagsan shacbiga iyo siyaasiyiinta walaalaheena Somaliland inay ka caafimaadaan nacaybka ay muujinayaan marka ay maqlaan MIDNIMO Soomaaliyeed, taasi oo u muuqata inay uga dhigan tahay DHIMASHADOODA oo kale, halka ay Koonfurtana uga dhigan tahay NOLOL Soomaaliyeed. Waxaa Qoray:- Jabriil Maxamuud Nuur (Jabra) Email: jabriil37@hotmail.com More...
Dilaaga aamusan (Dhhig karka) WQ. Maxamed C. Axmed
DILAAGA AAMUSAN [DHIIG-KARKA] MAXAAD KA TAQAANNAA CUDURKA DILAAGA AAMUSAN { KILLER SILIENT} Sharaxa Dhiig-Karka: Waddankan Ingriiska (U.K) waxa lagu qiyaasay in uu sedexdii qoba hal qof uu hayo cudurka loo yaqaanno DHIIG-KARKA. Ururka U.K Blood Pressure Association (BPA) waxa uu ku qiyaasay in uu cudurkani ku dhaco dad ku dhow ilaa 16 Mallyuun oo ah daka da’doodu ay ka weyntahay 30 jir, oo weliba intooda badan aysan ogeyn. Cudurka DHIIG-KARKA waxa hadda loo yaqaannaa “The Silent Killer”. Waayoo waxaa inta badan uu dadka ugu soo boodaa si kadis ah, wax astaamo ah oo lagu gartana malaha, ilaa qofku gaaro xaalad xun mooyee. In kastoo dhimashada la xiriira DHIIG-KARKA lagu qiyaaso ilaa SADDAX KUN sanadkii. Haddana waxa kaloo uu sababaa cudurada la xiriira wadne xanuunka oo ay dhimashadooda dhakhtarradu ku qiyaaseen ilaa boqolkun oo qof sanadkii. Waa maxay DHIIG-KARKA? DHIIG-KARKU (Blood Pressure) asalkiisu waa quwadda (amaba pressure ka) ka dhexdhacda xididada dhiigga qaada, marka uu Wadnuhu dhiigga ku tuuro jirka intiisa kale. Waa Bereesharka ama quwadda uu Wadnuhu xiddidada ugu cadaadiyo dhiigga si uu u gaarsiiyo jirka oo dhan. Waa maxay astaamaha Dhiig-Karku ? Sidii aynu horeba u soo sheegnay cudurka DHIIG-KARKA waxa loo yaqaannaa “The Silent Killer” (DILAAGA AAMUSAN!) tani waxa ay ka dhigan tahay in uu yahay xanuun aan astaan lahayn. Haddaba arriinta ugu muhiimsan ee ay Dhakhtarradu ina farayaan waa muhiimadda ay leedahay DHIIG CABBIRKU. Waayo sida badanaaba dhacda waxa laga yaabaa in aanu qofku ogaan in uu DHIIG-KARKA qabo ilaa xanuunku soo rito oo uu dhib weynna uu geysto mooyee. Sidaa daraaddeed waxa aad u mihiima ah in qofkii ka weyn 30 jir amaba ka mid ah dadka halista u ah in uu DHIIG-KARKA ku dhaco ay had iyo jeer Dhiiggooda cabbiraan. DHIIG-KARKA aadka u daran calaamadaha uu keeno waxa ka mida: · Madax xanuun badan · Hurdo badan · Dawakhaad · Iyo Kooma QAYBAHA DHIIG-KARKA EE DADKA KA WEYN 18 SANO Qaybaha DHIIG-KARKA Numberka hore, ee loo yaqaan (Systolic) Numberka hoose ee Loo yaqaan (Diastolic) Normal (Caadi) Wixii ka hooseeya 120 Wixii ka hooseeya 80 DHIIG-KARKA yar 120-139 80-89 DHIIG-KARKA Xaalada 1 140-159 90-99 Xaalada 2 160 ama ka badan 100 ama ka badan Cadaadiska Dhiigga waxa lagu qiyaasaa labo tiro. Cadaadiska Dhiiggu ee loo baahan yahay waa 120/80mmHg. ü Tirada hore ee (120) waa heerka ugu sarreeya ee cadaadiska Halbowleyaasha marka Wadnuhu soo ururo ee uu garaacayo si uu dibadda ugu saaro Dhiigga oo jirka u gaarsiiyo. (Systolic blood pressure) ü Tirada labaad ee (80) waa heerka ugu hooseeya ee cadaadiska Halbowleyaasha marka Wadnuhu is debciyo, si Dhiiggu u soo galo Wadnaha. (Diastolic blood pressure) Heerka caadiga ah ee cadaadiska Dhiigga marka la cabbiro halbeeggu akhriyaa waa 120/80mmHg. Haddaba waxa la dhihi karaa qofku waxa uu DHIIG-KARKA qabaa marka uu qiyaasta “Qquwadda” Dhiiggiisu ay ka badan tahay 120/80mmHg (millimeters of mercury). Haddii aad ka weyn tahay da’da 30 jir ama aadan xusuusan karin markii u dambaysay ee aad iska baarto DHIIG-KARKA, waxaad ka mid noqon kartaa16 Malyuun ee DHIIG-KARKA qaba. Dhakhtarradu waxay caadiyan isctimaalaan kalmadda “hypertension” oo ay ku fasireen xaalad sababi karta in qofku muddo sanado badan wax xanuun ah dareemin laakin keeni karta jah wereer qawaacid ah oo ay kamid yihiin Wadna xanuun iyo Daal fara badan. Yaa halis u ah Dhiig Karka? Dhakhaatiirtu waxa ay badanaa yiraahdaan mar kasta oo ay qofka da’diisu sii korayso waxayu horseedi karta inuu ku dhaco DHIIG-KARKA. Laakiin waxa ay u badan tahay in aad DHIIG-KARKA yeelato haddii: Hiddo aad u leedahay (Waa haddii Waalidkaa, Waalidkii, iyo Walaaladaa qabaan ama qabeen DHIIG-KARKA) Jinsiyaddaadu hadday ka soo jeeddo (Afrikaan) Aad Cudurka Macaanka ama Sokorowga qabtid Uu miisaan kaagu aad u culus yahay Aanad caadiyan samayn jimicsi ama aanad firfircoonayn Aad Sigaar cabtid Sidee loo baaraa DHIIG-KARKA? Haddii aad rabto caawimo, warbixinno wacan ayaa jira. DHIIG-KARKA si fudud ayaa loo baari karaa. Dhakhtarka ama meel xarun caafimaad ayaa cabbiri kara Dhiigga si dhakhso ah oon xanuun lahayn. Haddii cabbirku ka sarreeyo intii caadiga ahayd waxaa cabbirka lagu celin doonaa mar kale ilaa saddex ama afar jeer, si loo hubiyo in cabbirkii u horreeyay wax is bedel ah lagu arkay iyo in kale. Sidee Loo daweeyaa DHIIG-KARKA? Haddii lagaa helo DHIIG-KARKA waxaa laga yaabaa inaad ka mid noqotid dad aad u badan oo aan u baahnayn wax daaweyn ah in muddo ah. Waxa DHIIG-KARKA lagu maalmuli karaa is bedel dhinaca noloshaaada ah. Sida in aad cunto fiican cunto, jimicsi samaysid amaba aad firfircoonaatid, culayska iska ridid ama yaraysid lana socotid caafimaadkaaga. Haddii loo baahdo daaweyn, waxaa jira daawooyin badan oo waxtar leh oo loo qaato kiniin ahaan caadi ahaan hal xabbo maalintii. Maxaan samayn karaa si aan iskaga ilaaliyo (amaba u maamulo khatarta) DHIIG-KARKA haddii la iga helo? Qof kasta oo qaan gaar ha ama kor u dhaafa da’da dhexe waa in uu yaqaanna qiyaasta dhererkiisa, culayskiisa, cadaadiska Dhiigga iyo heerka dufanka Dhiiggiisa (cholesterol level). Waxa aad iskaga ilaalin kartaa amaba u maamuli kartaa DHIIG-KARKA adigoo wax ka badela hab nololeedkaaga Jooji cabitaanka Sigaarka Hoos u dhin miisaankaaga Jimicsi samee si joogto ah Cun cunto kala duwan oo dheelli tiran Hoos u dhig isteraskaaga “Buufis” adigoo iska ilaalinaya xaaladaha keenaya. Isbedelladan haddii aad samayso waxa ay hoos u dhigayaan cadaadiska Dhiiggaaga. Waxa kale oo ay yareynayaan khatarta qaadintaanka DHIIG-KARKA. Si guud marka loo eego, qofka uu si joogta ah uga sarreeyo Heerka tirade sare ee cadaadiska dhiigga (systolic pressure) 160 mmHg ka hoosena (diastolic pressure) uu ka sarreeyo 100mmHg waxa uu u baahan yahay daweyn hoos u dhigta heerka cadaadiska Dhiiga. Dadka iyaguna in yar uu ka hooseeyo cadaadiska dhiiggoodu (140-159mmHg ka sare (systolic) ama 90-99mmHg ka hoose (diastolic) iyaguna waxa ay u baahan yihii daweyn haddii ay Khatar ugu jiraan in ay ku dhacaan xanuunnada faaliga (stroke) Laab Xanuun (angina chest pain). Haddii DHIIG-KARKAagu u baahan yahay daweyn, waa in aad si joogto ah ula xiriirtaa Dhaqtarka, aadna qaadataa dawooyinka uu kuu qoro. Health officer: Maxmed Cali Axmed Khartoum, Sudan Wixii su’aalo iyo talo weydiin ah ku soo hagaahi: Cali_640@hotmail.com More...
Jubbaland Mise Jufoland? WQ: Cabdiraxiin Hilowle Galayr
Taariikhdu waa been ma sheega, waxayna kaydisaa wixii la soo dhaafey iyada oo uga marag kacaysa ruux walba dersina baraysa. Dhacdo kastaa waxay leedahay mataane iyo mid lammaane la ah isu ekaanshaha iyo fal wadaagga awgeed. Qofku wuxuu ku naaloodaa wuxuu ku niyad san yahay. Sidoo kale wuxuu ku dhaataa wuxuu dhaqankiisu yahay, wuxuuna ka dhintaa wuxuu dhib u yaqaan. Wanaag iyo xumaana way yeeshaan arrimahan oo waxay la falgalaan lana jaanqaadaan qaab nololeedka bulsho, sida bogcadduhu u kala nasiib badan yihiin, ee meelna looga dhigo Masaajid lagu Cibaadeysto meelna looga dhigo kudaafad qashin qub iyo meel wixii la naco lagu tuuro, ayaa dadkuna u kala mudan yahay, aragti, aqoon iyo garashoba ahaan, oo midna belaayo iyo baas abuur maahine uusan wax kale aqoon, midna wanaag iyo horumar iyo midnimo uga shaqeeyaa. Qaladku maaha wax qofku ku qasban yahay inuu sameeyo, ee qofka ayaa qaladka qasba oo isagu jecel inuu sameeyo ama qandaraas ku qaata. Tusaale adigoo inaad wanaag fasho rabta ayaad ka doorbidaysaa inaad xumaan samayso. Taasi waxay tahay macnaheedu inaad adigu qaladka jujuubtay oo aad soo garbaduubtay. Murti Soomaaliyeed ayaa tidhaahda: “Lixdan jir laguma helo qiimigaad laba jirkaa wayday!” iyo “Waano Abuurisaa ka horraysay” waxaa muddooyinkan si aad ah u socda olole loogu magacdaray JIBBOOYINKA. Waxaan filayaa qof kasta oo Soomaali ah inuu yaqaan JIBBOOYINKA, khariirad ahaan meesha ay dhulka kaga taallaan, taariikh ahaan, deegaan ahaan iyo dal ahaanba halkay ku arooraan. Ololahan ayaa waxaa wada dad sheeganaya inay yihiin deegaanka JIBBOOYINKA. Haddana, JIBBOOYINKA haddii wax laga weydiiyo waxay kuugu jawaabayaan, JIBBOOYINKA Soomaali oo dhan baa deggan. Markaad u sii dhabbogasho ee aad tidhaahdo, dadka ololaha wada kuwa doodaya, kuwa mudaaharaadaya, kuwa warbaahinta fadhiyaba waa hal Jufo ee maxaa helay bulshadii kale ee deegaanka ku noolayd? Wuxuu kuugu jawaabayaa waa joogaan. Balse, anagaa u hadlayna oo metelayna. Saw maahmaah Soomaaliyeed ma odhan jirin: “Af Jooga looma adeego addimo lo’aadna looma arooro” Haddii dadkii kale ee deegaanku aysan kula qabin hawsha aad waddo, miyeysan af duub iyo indho la’aan ahayn inaad ummad dhan dareenkooda iyo damacooda ka turjunto aan ku wakiilan?. Waxaa inta badan deegaamada Soomaalida loo yaqaannaa magacyo badan. Waxaa magacyadaa ka mid ah: Hawd, Saraar, Nugaal, Guban, Ooggo, Deex, Dooy, Didib, Dooxo, Dhoobeey, Sool, Doollo, Ciid iyo Waamo. Dhulkan Soomaaliyeed ee magacyadaas leh, deegaan weliba wuxuu leeyahay af guri lagu yaqaan, oo u gaar ah dadka deegaankaasina ku caan yahay, oo markiiba lagu soo qabto. Waxyaabaha qosolka leh ayaa waxaa ka mida dadka ku doodaya JIBBOOYINKA inuusan ku jirin qof aad ka maqlayso Af guriga ama dhawaqa reer WAAMOODKA lagu yaqaan. Hadalka waxay ku billaabayaan: “Eegga Dowladdu waa inay Oggolaataa Maamulka dadka deegaanka, ama Hadde dowladdu waxay diidan tahay, maamulka dadka deegaanka, ama dee maxaa dowladda ka galay maamulka dadka deegaanka Jubbooyinka?” Dadkan aya go’aankoodu yahay “QABSO KU QADI MAYSIDE!” waxaa dhacday nin doqon ah ama nin liidnaan lagu tilmaami jiray ayaa hadda ka hor reerkoodu duulay oo ay duullaan ku qaadeen reer kale, ninkii ayaa colka raacay isaga oo Waran la’, hooyadiis oo ku faraxsan inuu wiilkeedu raacay duullaankii ayaa la dardaarantay oo waxay tiri: “Hooyo haddii la duulo kolleey waa guul iyo guul darree, haddii aad adkaataan waxaad soo hesho yaan lagaa sasaban!” taas oo ay uga dan lahayd inay is lahayd armaa ninkaasi hadhow wuxuu helo laga caqli badiyaa oo laga sasabtaa! Duullaankii ayaa la galay, nasiib wanaag waxaa guulaystay Nacaska reerkoodii, ka dib iyadoo xoolihi Akshinkii Geel, Lo, Gammaan iyo Saanaddii la kala guranayo ayuu wuxuu helay nacaskii Catir waayo wuxuu maqlayey subaxnimadii hooyadii oo naadinaysa Catir, markaasuu la booday, nin ay ilma Adeer yihiin ayaa qabtey oo yidhi: War heedheh, Catirta iska dhig, oo xoolaha wax ka kaxayso!” Nacaskii wuxuu la soo boodey hay Sasaban! Waa dardaarankii hooyadii” Catirtii ayuuna meesha kala tegay. Haddaba waxaa ka dhigan ninkaas kooxahan la baxay JUFOLAND oo ujeedkoodu yahay keliya dhul Soomaaliyeed oo umadDa Soomaaliyeed degto waxaad ku hanan kartaan buuq iyo qeylodhaan. Kaalintii hooyadii gubaabinaysayna waxaa ugu jira Maamulka Puntland oo isagu qandaraas ku qaatey wax walba inuu yidhaahdo LOOMA DHAMMA, NALAGAMA TASHAN, IYO YEELI MAHAYNMO! Taas oo had iyo jeeraale bulshada Soomaaliyeed ee caqliga saliimka ah lihi u arkaan mid dib u dhac iyo iska hor imaad ka dhex dhalin karta umadda Soomaaliyeed. Waxaa bulshada Soomaaliyeed muddo dheer farta ku fiiqayeen deegaammada Bartamaha iyo Koonfurta Soomaaliya. Gaar ahaan Caasimadda oo halku dhig laga dhigtay, dadka deegaammadaasi ma rabaan dowladnimo. Dhaliishaasi waa jirtey oo ma ahayn mid caad saaran yahay sababtey doontaba ha lahaatee. Waxaana waqtigaas deegaammadaas ka talinayey, Hoggaamiye kooxeedyo mid weliba meel qaytey oo doonayey inuu ku amar ku taagleeyoo, isaga oo aan wax xidhiidh iyo wada noolaansho la lahayn kan deriskiisa ah, oggolayna inay umaddu hesho nidaam, kala danbayn iyo dowladnimo. Maantana waxaa dalka ka jira MOORYAAN CUSUB, waxaana kow ka ah, PUNTLAND iyo JUFOLAND iyo kooxda dhinaca Saxaafadda iyo borobagaandada u qaabilsan ee SAHAL. Haddaba MOORYAANTAN cusub ayaa waxay hal ku dhig ka dhigteen saddex arrimood oo aad mooddo yar iyo weyn Sheekh iyo Shayb, Rag iyo dumar inay is xifdisiyeen sidan: 1: Dadka Deegaanka JIBBOOYINKA taladooda ha loo daayo= Jufo keliya 2: Dastuurku wuxuu dhigayaa laba Gobol iyo ka badan inay is raaci karaan 3:Guryaha la kala haysto maxay dowladdu uga hadli weyday?. Sida aan ognahay waxaa dowladda hadda jirta soo dhisay Golayaasha Dhaqanka Beelaha Soomaaliyeed oo muddo ku hawlana. Waxaa la ansixiyey Dastuur lagu qasbanaa oo la yidhi iyadoo la aqriyin ha la ansixiyo. Waxaa sidoo kale jira qodobbo dib loo dhigay ka doodistooda iyo ka wada xaajoodkooda, loona madax banneeyey Baarlamaanka la dooran doono [Kan hadda dhisan] waxaa la soo xulay xildhibaano, waxaana xildhibaannadii doorteen Madaxweyne, iyada oo cid walba iyo reer weliba si wadajir ah ay ku doorteen Madaxweynaha hadda Jira, isna wuxuu soo Magacaabay Ra’iisalwasaare. Caarlamaanku wuu ansixiyey. Wuxuu soo magacaabay Wasiirro kooban oo tiro yar, waxaa mar saddexaad sidoo kale lagu ansixiyey si wadajira. Intaasoo oo marxaladood waxaa looga gudbayey sheekadii LOOMA DHAMMA ahayd ee ina daashatey 20ka sanno. Bulshada caalamkuna waxay qayb ka qaaddatey hirgelinta dowlad aan ahayn ku meelgaadh. Haddaba, kuwo dhaliilaya dowladda iyaga oo doonaya damac BEELAYSAN oo lagu saleeyey Dastuur, waxaa keliya Dastuurkii laga soo qaatey Qodobka laba Gobol iyo ka badan, aaway qodoBbadii iyo farqadihii kale ee kala sarreynta awoodda dowladda iyo tixgelinta awaamiirta Madaxda Dowladda in sharcigu sarreeyo, nidaam iyo kala danbeyn la’aan lagu sameeyey maamul saw noqon maayo, Hal Booli ah Nirig xalaal ah ma dhasho! Haddaba Dastuurka lagu meeraalaynaysanayo muxuu ka qabaa maxayse dhigayaan Qodobbada Dastuurka Federaalka ah? Marka aad eegto Dastuurka Dalka Soomaaliya waxaa ku qoran Qaybta shanaad, Qodobka 69aad Farqada Koowaad awooda Dowladda Federaalka ah. Sidoo kale qodobka 70aad ayaa wuxuu sheegaya awoodaha Dowlad Goboleedka. Haddaba miyaanay dadka sheeganaya aqoonyahannada iyo waxgaradka ee magacyada badan sida: “Dr, Prof, Gen, Eng, Col iyo Shiikh” miyaanay aqriyin oo fahmin Qodobbada Dastuurka? Miyeysan Ogeyn hawsha ay wadaan inay tahay mid qaran dumis ah oo Dastuurkii laysla oggolaaday dhinac maraysa, ileen maaha keliya in ciwaan iyo halqabsi laga dhigto Qodobka 64aad Farqada 6aad 2 Gobol iyo ka badan ayaa Maamul Goboleed dhisan kara, ee waxaa Dastuurku qeexayaa, Awoodaha, Habka kala xadeynta degmooyinka iyo Gobollada, kala xadeynta awoodaha dowladda Federaalka iyo Maamul Goboleedyada. Haddaba, miyaanay habboonayn in kuwan ku indho beelay halka qodob in loo furo goobo lagu wacyigeliyo laguna baro dastuurka dalka. Ugu danbayn, Jubbooyinku sida dowladdu sheegtay ma waafaqsana Dastuurka, sidoo kalena ma waafaqsana dadka deegaanka ah oo beelo gaar ah ayaa doonaya inay sida Gendiga ku dul noolaadaan umad Soomaaliyeed iyaga oo ku daaban gumaysi iyo cadow doonaya inuu dib dagaal sokeeye dalka ugu celiyo casrigan laga gudbay faquuq iyo midabtakoor iyo ku dul noolaansho. Waxaa hubaal ah in haddii aan si wadajir ah bulshada Soomaaliyeed Dulmiga iyo Gardarrada ka socota Jubbooyinka looga hortegin, inay iman doonto dhibaatooyin aan hore u soo marin iyo ka daran waayo shalay waxaa halkaas ina geeyey waxay ahayd, Annaaniyad(Is bid), Nin jeclaysi, Qabyaalad, Dulmi iyo Cadaalad darro. Maantana tii ayaa loo durbaan tumanayaa, bal aan aragno Uuraysatay waxay Umuli doonto! Halkan ka aqriso http://www.shaaciye.com/userfiles//QAYBTA%20SHANAAD.pdf Cabdiraxiin Hilowle Galayr Galayr1977@hotmail.com More...
Boob & Bililiqo. WQ; Abdulkadir Aroma
Boob & Bililiqo waa soo jireen Daaraha xusuustiyo, hadba midab la doortiyo. Diirka lagu mariimoo, shanta daadsan yaaliin. Deeqdaas la yaabka leh, duco waalid soo hoyn. Carshigana kasoo degin, dal shisheeye loo tegin. Duullaana loo gelin, ninka weel darsanayee. Digashada saboolkiyo, ku darsaday bareeraha. Miyaan eedi daba ool, godobtiisu dedanaa. Tixdii M. W. Hadraawi Qofka qaba cudurrada dhimirka marka laga tumo saarka oo ay jiibka iyo jaanta isla helaan ‘calaqadka iyo caawiyaashiisu’ wax baa ka dhex guuxa, markaas baa calaqadku yiraah daawadii waa la helay oo waxaa ka dhex hadlay “jin ama rooxaan ama fiqiburaale” taasi waa ninba xeeladi ku xoogsay. Marka loo kuurgalo habdhaqanka bini-aadamka, waxaa la ogaaday kali ama koox waxaan muuqan inay ka dhex guuxayaan. 1990kii kadib hirgelintii nidaamka “New World Order” adduunk oo dhan waxaa ka dhex guuxaya “Internet iyo afkaar Ameerikaan”. Xisbullaah waxaa ka dhex guuxaya Iiraan iyo afkaartii Ayatullaah Khoumeyni. Daalibaan waxaa ka dhex guuxaya Al-qacida iyo afkaartii Usma bin Ladin. Madaxda Shabaab waxaa ka dhex guuxaya Somaliland oo hadafkeedu yahay inaan reer Koofur degin si loo aqoonsado. Jubbaland waxaa ka dhex guuxaya Puntland. Somaliland waxaa ka dhex guuxaya Isaaq-land. Puntland waxaa ka dhex guuxaya gacansarreyn Maxamuud Saleemaan. Madaxweyne Goboleed waxaa ka dhex guuxaya dardaarankii RW Miles Zenawi ee ahaa in Soomaaliya noqoto maxmiyado yaryar oo deegaan qabiil ku dhisan. Aljazeera TV waxaa ka dhex guuxaya Amiirka Qatar. Universal TV waxaa ka dhex guuxaya Puntland iyo belaayo hurin. 22kii sanee fowdada qaamuuska siyaasadda Soomaaliya waxaa kusoo kordhay erayo tiro badan waxaa ka mid ah “four point five, looma dhamma iyo wallee cadkaanow ku cunay ama ku ciideeyey”. Caleemosaarkii Madaxweyne Xasan Sh. Maxamuud, durbadiiba waxaa ka horyimid mucaarad hadafkiisu yahay “wallee cadkaanow ku cunay ama ku ciideeyey”. Dhowr jaho ayaa dagaal iyo cuuryaamin looga furay waxaa ka mid ah: (Sicir-barar iyo sarifkii dollar oo hoos u dhacay, shirka Jubbaland, kufsiga haweenka, musuqa garsoorka, maxaabiis xabsiyada laga la baxay oo meydkooda xaafadaha la waray, canshuurtii qaranka oo shaqsiyaad qaataan, dastuur qodobadiisa lagu muransan yahay, xildhibaanno lagu naaneysay “fadlan lacag ku shubo”, jineraallo jaahileen ah oo hoggaankii ciidammada ku-hor-gudban, hadal-haynta hantida la kala haysto iyo jallaafooyin badan oo biyadhacoodu yahay dowlad ma jirto hadday jirtana maamulkeedu ma dhaafsana Banaadir ilaa Beledweyne). Maamulka Xasan Sh. Maxamuud wuxuu la mid yahay qof afarta addin ka dabran oo laga doonayo inuu horyaal ka noqdo orodka Marathon-ka, taasina waa maan-gurracan iyo garasho-jaan. Madaxweyne Xasan Sh. Maxamuud in la mucaarado dad baa waajib u arka, aragtidooda waa dembiile mudan in la deldelo oo sababtu maxay tahay? Siyaasi kastoo loo doorto Madaxweynaha Ameerika waajib uusan ka baaqsan karin waxaa ku ah inuu marka hore tago Qudus oo lasoo khaliifo, madaxana loo saaro koofiyadda Yuhuudda, hadduusan koofiyadda dhunkan oo amarka Yuhuudda qaadan maamulkiisu ma shaqeyn karo. Sida muuqata hidde-dhaqan soo jireen ahaa ayaa Madaxweyne Xasan jebiyey, sababtoo ah maalintii la doortay ma tegin Garoowe oo kama soo tuf iyo tahliil qaadan Puntland isla markaana RW uma magacaabin siyaasigii Faroole soo xulay. Madaxweyne Xasan wuxuu gees-maray oo ka tallaabsaday shinsigii Puntland ka rejeyneysay Budbud iyo Biyo-cado ee nuxurkiisu ahaa markasta in mudnaan gaar ah la siiyo. Sidaas awgeed Madaxweyne Xasan waa dembile dilkiisu xalaal yahay. Sida la tuhunsan yahay oo hadal-hayntu u badan tahay, mushkiladaha maamulka Xasan ku furan waxaa laga soo maleegay Garoowe, faafinta iyo buunbuuninta waxaa qandaraas lagu siiyey Uni-TV. Milkilaha Uni-TV oo ah Banaadiri waxaa loo aqoonsanaa ganacsade ka madaxbannaan xurgufta iyo loollanka ka dhexeeya Soomaali Maryooley, wuxuuse hadda lugaha la galay dhiiqada. Uni-TV wuxuu u eg-yahay mid u adeega Puntland, malaha markii horeba iyaga ayaa maalgeliyey. Xantu waa badan tahay: sheekaa leh Uni-TV asalkii hore waxaa lahaa Baariyow oo agoontii ayaa laga dhacay, oo hal booli ah nirig xalaal ah ma dhasho. Sheekaa leh Uni-TV milkiyadiisa rasmiga ah waxaa iskaleh curadka Faroole. Sheekaa leh Uni-TV waxaa iskaleh ganacsato reer Puntland ah oo milkiile ku sheegu waa “cover” magaciisa lagu shaqeysto. Sheekaa leh waa tabcane la tababaray amase waa seedi la sidkay amase si gaar ah ayaa loo gunneeyey. Maalmahaan waxaa diiradu saaran tahay oo Uni-TV joogteeyey baahinta barnaamij loogu magacdaray “hantida la kala haysto”. Dad baa dugaag iyo diirato lagu suntay, dadna dulmaneyaal xaqoodii xoog lagu haysto ayaa lagu sheegay. Si muqaalka barnaamijka loo qurxiyo dadka dugaagga iyo diiratada lagu sheegay, weriye ku hayb ah ayaa daadihinta barnaamijka loo xilsaaray. Weriyaha oo madaxa loo geliyey koofiyadda dheer ee xujeyda Nigeria waa taltaliini ku wanaagsan tebinta warka, waa xariif kara warka mase kaso macnaha warka. (http://www.youtube.com/watch?v=WM4or1TomiI. Arag sida loo siyaasadeeyey beenta qaawan). Waayadii hore wiilka dhasha, canshuur la yiraah SAMAYO ayaa laga bixin jirey oo la siin jirey shaqsiyaad guryaha umulaha ka qaraabta. Sebenka danaysiga waxaa soo ifbaxay awrkiraale cusub oo la siiyo SAMAYO waxaana lagu naaneysay “aan ku dhahee dhuunta ii qoy, afka ii buuxi aan eed ku galee” (Call-box or pay as you go simcard). Dad lasoo xulay oo dulmaneyaal lagu sheegay ayaa barnaamijka lagu martiqaaday, dadkii lagu sheegay hororka hantida islaameed xoogga ku haysta, inay barnaamijka ka qeybgalaan waa loo diiday. Waajibaadka warbaahinta waxaa ka mid ah tebinta warar dhexdhexaad ah oo labada dhanba la wareystay. Uni-TV wuxuu dhowaan baahiyey wareysi uu Bosaaso uga soo qaaday Mudane Cambacambe oo sheegtay inuu yahay milkilaha Hotel Degel oo ku yaal km4 Xamar, balse xogwareysi iska-daaye xataa magaciisa lama xusin Mudane Daahir Bekiin oo hadda gacanta ku haya Hoteel Degel, taasi waxay muujineysaa dhan u xaglin iyo warbaahin aan la dheellitirin. Mr George Orwell qoraagii caanka ahaa wuxuu yiri “All men are created equal but some are more equal than others”. Saxaafada haddii si xun loo adeegsado waa sun sumcadda disha. Dadka Uni-TV u gefay waxay xaq u leeyihiin marka hore inay sharciga u dacwoodaan, marka labaadna inay qaadacaan gebi ahaanba adeegga Uni-TV, sida xayeesiinta. Gef iyo gardarro waa arrin lagu yaqaan Uni-TV oo hore ayuu ugu gefey reer Jabuuti iyo reer Somaliland. Mowqif cad ayey ka qaateen oo deegaankooda waa ka mamnuuceen Uni-TV, sidaas oo kale dadka loo gefey ee dugaagga iyo diiratada lagu tilmaamay waxaa la gudboon inay warbaahinta Uni-TV ka joojiyaan deegaankooda. Kudhaa barigiisa, Kamsuma agteeda, Xaalufinta keynta, Keenyaanka dantiisa, Kablalaxa shiraaya, Maamulka Kismaayo, Kaalinta Garoowe, Sidii kontonkii, Kadeedka dadweyne, Kikuyo jaceylka, Midnimo kadabgoynta, Kolley soconmeysee, War-ka-jooga tolow. Xisbiyada Ameerika waxay isla ogol yihiin isreeb-reebka in musharaxiinta loo qabto Talaadada tartanka ugu dembeysa “Super Tuesday” isla markaana doorashadu dhacdo Talaadada ugu horreysay bisha Nofember. Waxaa jirta been bulshada Soomaalidu isla ogoshahay oo ku saabsan noloshii jirtay dagaallada ka hor. Sanadaha fowadada, geel-jire u dhashay (MODH = Mareexaan – Ogaadeen – Dhulbahante) hadduu ku faano waxaan ahaan jirey “G/sare ama Jineraal” laguma yiraah weligaa ciidan ma qoran oo geel baad ku ilaalin jirtay miyiga Buuhoodle ama Cabudwaaq ama Qorraxay ee waa loo rumeeyaa derajada uu sheegtay. Waxaa la mid ah bayhoof Banaadiri ah oo Ceelgaab ka dawarsan jirey ama Xamar-Weyne bur-saliid iyo bejiye ku shiili jirey hadduu ku faano “laba dukaan oo dahab ah ayaan lahaan jirey oo lamadii meemen Hawiyaa ustay” laguma yiraah weligaa hanti ma yeelan oo waad tuugsan jirtay ama bejiye ayaad iibin jirtay ee waa loo rumeeyaa dahabka uu sheegtay in laga dhacay. Beenta beryahaan soo ifbaxday waxaa ka mid ah, dadkii Koofurta kasoo qaxay 1991 qof kasta wuxuu ku andacooday (waxaa xoog la iiga haystaa: toban guri iyo 2 aseendo iyo 5 tareelle, dahab iyo dollarna waa layga dhacay) waa runtood oo waxay mudan yihiin in loo rumeeyo sida dawarsadihii dukaanka dahabka ah lahaan jirey. Bililiqo Magaalo Goormey Billaabatay? Dhulweynaha Soomaalidu degto waa omos khayraadku ku yar yahay. Kala-riixashada iyo kala boobka khayraadku “resources” waa taxane soo jireen ah oo layska hidde-raacay. Marka geel la dhaco waxaa loogu heesaa xalaal iyo xoog hadduu xero galo midna kuma xuma. Gaalo iyo Islaam geelow yaa ku leh. Marka la raadraaco hidde dhaqanka Soomaalida boob iyo bililiqo waa joogto. Dhaqankii geel dhacista ee miyiga ayaa magaalada loo soo raray, kadibna wuxuu ku milmay maamulkii qaranka. Boob iyo bililiqo waxay magaalada ka billaawdeen dagaalkii 2aad kadib, goortii Ingiriisku ka eryey Talyaaniga geyiga Soomaaliya, dowladii Fajiistada Talyaaniga daarihii ay Koofurta ka dhistay iyo beerihii ay dhooboy ka fashay dad baa bililiqeystay oo milkiyad been-abuur ah u sameystay, taasi waxay ahayd bililiqadii kowaad. Maamulkii jirey 1960-69, madaxdii dowladda iyo tolkood hantidii ay qaranka ka boobeen waxay ku dhisteen guryo iyo beero waaweyn. Tusaale 1960yadii mashaariicdii Ruushka “Russian Projects” waxaa agaasime looga dhigay Injineer reer Puntland ah, dabadeed qalabkii dhismaha wuxuu u qeybiyey tolkiis, si gaar ah waxaa loogu dhisay daaraha Xaafadda Taleex oo 80% ay leeyihiin reer Puntland, taasina waxay ahayd bililiqadii labaad. Kacaankii Oktoobar taageereyaashii Siyaad Barre, hanti boob xad-dhaaf ah ayey sameeyeen. Dhismaha daaraha fooqyada ah iyo beeraha waaweyn ka sokow, dhul boob baaxad weyn ayaa Gobolka Banaadir ka dhacay, taasina waxay ahayd bililiqadii seddaxaad. 1991kii kadib masaakiintii xaqooda hore loo dhacay oo noqday Mooryaan hubeysan, daar iyo beer wixii gacantoodu gaartay waa bililiqeysteen. Sidoo kale ganacsato iimaan laaweyaal ah ayaa cunto iyo daawo dhacday dalka ku qarqiyey, falka labadaan kooxood waa bililiqadii afraad. Hanti isu celinta xal baa loo heli karaa waxaase ka dhib iyo shido badan dhul dad looga qaaday dan-guud ayaa dad kale la siiyey. Tusaale dhulka ku yaal galbeedka Shineemo Equatore inta la hubo afar gacmood ayuu isu dhaafay. 1950-yadii waxaa lahaa Maxamed Sh. Cismaan “Edmundo”. 1960-yadii waxaa ka iibsaday Xaaji Miyateyn oo ahaa reer Hargeysa. 1970-yadii dan-guud ayaa loo qaatay oo waxaa laga dhigay barxad baabuurta la dhigto “parking”. 1980-yadii qeyb ka mid ah shaqsiyaad reer Puntland ah ayaa la siiyey oo daar dheer iyo hotel Degel ayaa laga dhisay. Sanadkii 2000 qeybtii bannaanayd nin reer Cadaado ah ayaa milkiyad u sameystay oo hadda ku shaqeysta. Haddaba weydiintu waxay tahay dhulkaas yaa iska leh? Kumanyaal dhacdo oo tan la mid ah ayaa Koofurta ka taagan ee qaabkee baa milkiyada hantida la kala haysto loo kala saari doonaa? Allow sahal umuuraha, wallee leyli biyo kama keeno. Ninba dahab lumay si u doondoon. Talo bixin: v Dowladda waxaan kula talinayaa inay si miyirqabta oo taxadar leh u wajahdo hantida la kala haysto, laab-lakac siyaasadeysan iyo degdeg waa in laga dheeraadaa. Si looga fogaado kacdoon dadweyne, dadka guryaha islaameed ku nool waa in dib u dejin loo sameeyaa. Garsoorka maanta ee musuqa ku shaqeeya waa in aysan faraha la gelin dacwooyinka hantida la kala haysto. Waxaan xog-ogaal u ahay dhul laba shaqsi oo isku jufo ah ay isku haystaan oo garsooruhu inta dollar ka qaato midba maalin u xukumo, hadba kii dollarka kordhiya ayaa loo xukumaa. Xukun caddaalad ku saleysan laga sugimaayo xaakim xoolo doon ah ama xaas ka gaajoon yahay, waxayna la mid tahay murtida leh “haddii waraabe xaakim yahay ogoobey ari xaq maleh”. Haddaba dowladda Soomaaliya waxaan markale ku boorinayaa inay beelaha oo dhan kasoo dhex saarto guddi aqoon iyo karti, daacadnimo iyo xalaalmiirato aan laaluush qaadan lagu xulay. Guddigaas waa in guddoomiye looga dhigaa qof Jareerweyne ama Raxanweyn ah, sababtoo ah labadaas beelood hanti badan lagama haysto oo markii horeba kama qeybgelin boobkii hantida qaranka ee gurayaha lagu dhistay ama beeraha lagu fashay. Guddigu inta aysan shaqada billaabin waa in tababar tayo leh oo qotadheer la siiyo, ugu yaraan hal sano. Guddiga waa inaan lagu darin qof dowlad u soo shaqeeyey xataa hal maalin, sababtoo ah shaqada dowladu waa jaamacadda laga soo barto laaluushka, xatooyada, musuqa, eexda, qabyaalada iwm. Waddamadii dagaallada sokeeye ka dhaceen jidkii ay mareen waa in la raacaa, tusaale Mingiste Xaley Maryama hoggaamiyihii Itoobiya wuxuu dhulkoodii ka raray oo milki-guuriyey kumanyaal qof, markii xukunka laga tuuray mushkilad baaxadweyn ayaa soo ifbaxday. Xalinta mushkiladdaas guddi sare oo laba sano oo seminar ah la siiyey ayaa loo xilsaaray, waxaana tababar loogu diray waddamadii dagaallada sokeeye ka dhaceen ilaa Laatiin Ameerika. v Dadka hantida islaameed xoogga ku haysta, Alle haka baqeen oo ha ogaadeen in qabri iyo qiyaame ka dambeeyaan, sakaraad, su’aal iyo siraadna sugayo, ugu dambeyntana iyadoo la qatan yahay oo la qaawan yahay in wejiga Alle la hor istaagayo. Qofkii magac dowlo hore loogu dhacay, dood iyo dokumeenti wuxuu haysto guddiga ha usoo bandhigo, balse qiil la’aan qofkii hanti ku haysta, inta la nool yahay maanta cafis ha weydiisto qofkii hantida lahaa ama dhaxaltooyadiisa hadduu xijaabtay. v Dadka hantida laga haysto dulqaad iyo samir badan ha yeesheen oo Alle darti haku sabreen kolley adduun iyo aakhiro miday noqotaba maalin bey xaqooda helayaan. Dadka hantida sheeganaya waxay u qeybsan yihiin masaakiin la dhacay oo mudan in loo hiilliyo iyo dembileyaal mudan in la ciqaabo oo laga soo celiyo hantidii ay shalay boobeen. Teeda kale waa in la garwaaqsado in colaad ba’ani Soomaali oo dhan dhexmartay oo xataa laba walaalo ah isdileen. Tusaale kooban, nin reer Cadaado ah ayaa guri Xamar ku yaal Garoowe uga soo iibsaday sarkaal reer Sool ah. Guriga waxaa degan nin reer Guriceel ah, waana diiday inuu ka baxo oo wuxuu ku dooday guriga waxaa leh XDS oo waxaa dhisay Hoggaankii Damaanyo, wuxuu marqaati u keenay kooxdii dhistay guriga. Sarkaalka reer Sool wuxuu haystaa milkiyad damanyale ah oo la hubiyey, ninka reer Cadaado waxaa ka maqan US$ laba boqol oo kun, ninka reer Guriceel wuxuu soo caddeeyey in XDS dhisay oo gurigu yahay hanti qaran. Nin baa yiri, ku kaadshaan nin u aqaan ee bal adba kala saar seddaxdaas garood ee is feer yaal. Cudurkood la aqoonsado waa furaha caafimaadka. Cudurka geela ku dhaca haddii gammaanka laga daweeyo waa guuldarro. Adduunkoo dhan wuxuu eedeeyaa oo inkaaraa dhallinyarada Soomaaliyeed ee dantu ku kalliftay “isqarxin iyo burcadbadeed”. Adduunku weligi isma weydiin “the root cause” ciriqa xasarada iyo waxyaabaha ku riixay dhallinyaradu inay naftooda halligaan. Alle wuxuu addoomada faray “Fas-aluu ahlu digri inkuntum laa taclamuun”. Waa lama huraan in aqoon laga kororsado “Ab-yaqaannada – Genealogist” ku taqasusay abla-ableynta iyo abtirsiga bulshada oo la weydiiyo horta yaa dhalay dableyda dadka laysa, abtirsigoodu xagee buu ku arooraa? Weydiintaas warcelinteedu waxay tahay, dabley aabbihi waa Mooryaan, hooyadina waa Maxaysato. Qaamuuska AfSoomaaliga bogga 311 ee Yaasiin Cismaan Keenadiid qoray 1974, erayga Mooryaan wuxuu ku qeexay “dad la dhacay oo Caydh ah”. Haddaba weydiintu waxay tahay yaa xoolahoodii dhacay, maantase side baa loo xalliyaa shartooda? Laga soo billaabo 1940-yadii degistii magaalada, bulshadu waxay u qeybsanayd “dibir daar dheer seexda iyo dibjir derbiyada darxumo la suuxsan. Maamulladii dalka soo maray marnaba kama fekerin haddaan la daryeelin dibjirka inay mustaqbalka noqon doonaan dilaa iyo dugaag. Mooryaan waa ciilqabaa wuxuuna aaminsan yahay in xaqiisii hore loo dhacay. Oday baa curadkiisa caayi jirey oo ku canaanan jirey doqon baad tahay, habeenkaan ku dhalay haan-biyo ah baan dhalay, waxaad tahay nacas naagaha ka xoog yar. Canaantaas kadib qaalin qurbac ku curatay ayaa odaygii qurbacii ka qalay oo ku sidkay nirig laba jir ah. Hashii si kastoo loo qaldhacay oo loo ciqaabay waa diiday nirigtii, caano iyo caaqibo waa laga waayey. Wiilkii oo gows dambeedka ka qoslaya ayaa odaygii ku yiri, aniga ayaad nacas igu sheegi jirtay, nacaska runta ah maanta waa adiga maxaa yeelay hashu nirigta aad ku sidigtay laba sano ayey wada joogeen oo ay tiqiin, waana ogtahay in aysan dhalin ee taas haku xiiqin, nacasyahow fekrad kale keen. Hasha sidigta diiday waxaa la mid ah, dadka hantida haysta, waxay og yihiin laga soo billaabo 1940-yadii in bililiqo jirtay oo guryaha iyo beeruhu yihiin booli waartay oo la xalaalaystay, lagama maarmaanna ay tahay in si guud dib loogu xisaabtamo. Haddaba 1950-yadii ilaa maanta madaxdii qaran iyo ganacsatadii wax bililiqeysatay waa in si adag loo la xisaabtamo. Hantida dalka taal guurto iyo maguurto waa in la tirokoobo qofka lehna la weydiiyo meeshuu ka tabcay oo caddeyn leh. Haweeney guri-joogto ah oo carruurta canjeelada u dubta, hantida magaceeda ku qoran waa in la weydiiyo meeshay ka keentay asalkii hore. Cabbirka guryaha Xamar mitir ahaan waa (13 – 20 – 30 – iyo wixii ka badan). Qofka ku andacoonaya afar qol oo dhagax/bulukeeti ah oo jiingad lagu deday guri ka weyn ayaa xalaal ah, waa beenaale taasna aniga ayaa caddeynayee hayla doodo. Hubaal hantida Soomaaliya taal qiyaastii 80% waa booli, maalgelintii asalka ahaydna waa xaaraam si dadban iyo si toos ah mid lagu keenayba. Boolidu waa wejiyo badan tahay, waxaa ka mid ah: laaluush qaadasho, xatooyo xoolo dadweyne, naas-nuujin, canshuur la musuqay, qandaraas qiimaha la kordhiyey, haybad madaxtinimo maal lagu helay, dhul magac mashruuc lagu qaatay oo dib loo iibiyey iyo musuq kaloo maamulka lala xiriiriyo. Musuqa iyo boolida ganacsiga waxaa ka mid ah: badeecad tayo xun oo dadweynaha laga iibiyo, badeecad kala go’day oo la dhiigshiilo, faa’iido aan canshuur laga bixin, ganacsi qof u xiran “monopoly.” Waxaa kaloo ka mid ah shirkadaha Isgaarsiinta maanta, waxay ku shaqeystaan furihii isgaarssinta qaranka, anteenooyinka ay taageen waxay hawada kusii daayaan “radiation” caafimaadka bulshada halis ku ah, waxay bulshada saareen qiime xad-dhaaf ah oo la rubi-saaray, taas oo Soomaaliya ka dhigtay dalka qiimaha wacitaanka ugu qaalisan adduunk oo dhan. Xawaaladaha oo shaqadii bankiyada dalka la wareegay, ayaandarro wax canshuur ah ma bixiyaan. Tani waa qeybta ugu weyn bililiqo oo dhan, waxaana ku baraaray oo liibaan iyo barwaaqo ka helay booli-quuteyaal aaminsan inay yihiin culimo xalaal miirato ah. Waxaan leeyahay, dhiigmiiratoy xaaraantaad dhiteyseen idin dhaaftay idilkeed. Tujaar tabar helay miskiin uma turo. Tuug iyo taajir taladood waa tacbo. Waxba yaan gocashadu ila gudbine aan qoraalka kusoo gunaanado sheeko xiiso leh. Nin reer miyi ah ayaa yiri xaasid maahi afar kama naxee waan ku farxaa “naagtii aad furtay nin kaloo guursada waa la waayey. Colkii aad ka hartay guul ma gaarin oo gambtaa loo joogsaday. Reerkii kaa guuray guri barwaaqo ma degin oo waa soo guryo noqdeen. Sodoh dhimatay hadday qof wanaagsan ahayd albaabka ayaa la xirta oo guriga dhexdisa ayaa wilisiqo iyo waalo lagu ciyaaraa, hadday dulmiley ahaydna dibedda ayaa balooley iyo dhaanto lagu ciyaaraa”. Haddaba akhriste si weyn ugu farax oo weligaa haka naxin dhibaato shan kooxood gaartey: “badeeco gubatay iyo iimaanlaawihii lahaa oo la diley. Wadaad xume tafsiirka diinta qalloociya oo la diley. NGO-le basaas ah oo la diley. Dhaqtar dhiigmiirte la diley. Saxafi sun afuufe la diley”.Halkudheggeenu waa guul iyo garsoor hufan ! Abdulkadir Osman “Aroma” Shirwac55@hotmail.com More...
Dhaqanka Aadamiga iyo sharci dejinta. WQ: Omer Suleiman Ali
Waxaynu horay u soo aragnay aragtida ay gaaladu ka qabaan sharci dejinta oo ku dhisan aragtida Darwin. Iyaga oo ay ula muuqatay in uusan jirin cid adduunka abuurtay darteed ayay qasab ku noqotay in ay iyagu dejistaan sharcigii ay ku dhaqmi lahaayeen, marba haddii uusan garaad jiri karin sharci la’aan. Haddana waxaan arki doonnaa insha Allaah waxa uu Alle ka sheegay sharciga Aadamigu ka dhaqanka qaadanayo. Haddii aan toos u abbaaro wuxuu Islaamku qabaa in sharciga xaqa ahi yahay midka uu Alle noogu sheegay aayaddan. Ugu horrayn waa in aynu garnayno waxa uu yahay sharciga lagu garsoorayo. Wuxuu Ilaah cj suuradda Yuusuf aayadeeda 76aad noogu sheegay in markii uu nebi Yuusuf doonayey in uu la hadho walaalkiis uu u dhisay sidii uu ula hadhi kari lahaa. Waynu wada maqalnay in uu weelkii wax lagu beegi jiray uu ku dhex qariyey saamaankii walaalkiis. Ka dibna la baadhay uuna ka soo saaray, sidaasna uu ugu helay fursad uu ku reebto walaalkiis. Marka Alle wuxuu aayaddaas noogu sheegayaa in uu isagu garan siiyey Yuusuf sidaas. Wuxuuna sida aayadda ka muuqata Yuusuf in uu walaalkiis la hadho u cuskaday sida ay aayaddu sheegayso diintii boqorka. Sidaas darteed diinta boqorka waxaa loola jeedaa sharciga boqorka. Sidaas darteed waxaa aayaddaas uu Alle noogu macneeyey ama qeexay wax ay tahay diintu, wuxuuna noo sheegay in ay diintu tahay sharciga lagu dhaqmayo ama sharciga ummadi ku dhaqantaa uu yahay diinta ummaddaas. Aayaddiina waa tan hoos ku qoran. فَبَدَأَ بِأَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعَاءِ أَخِيهِ ثُمَّ اسْتَخْرَجَهَا مِنْ وِعَاءِ أَخِيهِ كَذَلِكَ كِدْنَا لِيُوسُفَ مَا كَانَ لِيَأْخُذَ أَخَاهُ فِي دِينِ الْمَلِكِ إِلَّا أَنْ يَشَاءَ اللَّهُ نَرْفَعُ دَرَجَاتٍ مَنْ نَشَاءُ وَفَوْقَ كُلِّ ذِي عِلْمٍ عَلِيمٌ(يوسف 76). Haddaba wuxuu Alle dadka abuur ahaan ka dhigay mid garaad leh, garaadkuna sharci la’aan garaad ma aha, sidaas darteed wuxuu Alle dadka diin ama sharci uga dhigay diinta Islaamka. Wuxuuna Alle si cad aayadda 19aad Aala Cimraan noogu caddaynayaa in diinta ama sharciga uu Alle qofkii jebiya ku ciqaabo ruuxii ku dhaqmana ku siiyo abaal gud wanaagsan waa diinta ama sharciga Islaamka. Marka sida aayadda macnaheeda ka muuqata diin ama sharci kale oo dhan ciddii ku dhaqantaa waa kuwa aakhiro tacab qasaaraya. إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ وَمَا اخْتَلَفَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ إِلَّا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ وَمَنْ يَكْفُرْ بِآيَاتِ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ(آل عمراة 19). Wuxuu Alle markii uu Aadam iyo Xaawo ka soo saaray jannadii ee uu Aadan Eebihiis dembi dhaafka weydiistay ayuu Alle ku dhahay waxaad ku soo dhaqmi doontaan dhulka in muddoo ah halkaas oo aan idiinku soo dejin doono hoggaan aad ku socotaan kaas oo ruuxii ku dhaqma hoggaankaas ama diintaas ama sharcigaas uusan if iyo aakhiro midna wax ku dhiba kala kulmayn. Waana tan aayadda sidaas Alle noogu sheegay. قُلْنَا اهْبِطُوا مِنْهَا جَمِيعًا فَإِمَّا يَأْتِيَنَّكُمْ مِنِّي هُدًى فَمَنْ تَبِعَ هُدَايَ فَلَا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ(البقرة 38). Aayadaha tan la midka ah waxay quraanka kaga jiraan 11 meelood dhammaanna waxay ka hadlayaan qofka qaata diinta ama sharciga Alle in uusan wax dhibaato ah ku arkayn if iyo aakhiraba. Sidoo kalena aayadda 105aad An-Nisaa wuxuu Alle si cad noogu sheegayaa in uu rasuulka kitaabka xaqa sugaya ugu soo dejiyey in uu dadka ugu kala garsooro markii ay arrimahooda isku af garan waayaan. إِنَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاكَ اللَّهُ وَلَا تَكُنْ لِلْخَائِنِينَ خَصِيمًا(النساء 105). Marka danta uu Alle kitaabka noogu soo dejiyey ma aha oo keliya in aynu akhirsanno ama xafidno ee waa in lagu dhaqmo. Waxaad maanta u jeedaan kitaabkii oo aan lagu dhaqmayn iyo ubadkii oo lagu dadaalayo in ay korka ka bartaan Quraanka. Sababtu waxa ay tahay dadka oo runtii jecel diintooda hase yeeshee aan garan waxa ay diinta uga baahan yihiin. Halkaas waxaad ka garanaysaan in markii dawladi samaysato sharci aan kii Alle ahayn ee ay ku dhaqanto ay la mid tahay iyada oo samaysatay diin ay ku dhaqanto, taas oo ah baadil iyo xaraan. Sidaas darteed wax kasta oo wanaag ah oo adiga oo diintaas xushmaynaya aad samayso cadaab adduunyo iyo mid aakhiro mooyee wax wanaag ah oo aad ku gaadahaysaa ma jirto. Marka waxaan ummadda Islaamka ah ee Soomaaliyeed kula dardaarmayaa in inta aanay adduunyo u kala foof tegin ay meel saaraan diinta ama sharciga ay ku dhaqmayaan, waayo diintaas ama sharcigaas ayay wax waliba salka ku hayaan. Matal waxaad samaysay ganacsi aad doonayso in aad noqoto maal qabeen si dadku kuu siiyaan xushmo iyo qadderin. Wax alla wixii aad niyadaas ku keento inta ay gacantaada ku jiraan cadaab ayaa kuugu sugan, dheefta aad u siiso ubadkaaga iyo xaaskaaga yaanay baahanin ee u shaqee iyo jacaylkooda wax cadaab aan ahayn oo aad ka dheegaysaa ma jirto if iyo aakhiraba, sidaas darteed waa qofku marka ugu horraysa uu meel saaro diintiisa ama sharciga uu ku hoggaansamayo. Ciddii ama dawladii dejisa sharci ama diin ku maamusha ummad waxay isla sintay Alle waana gaalnimo fogaatay cid alla ciddii u noqota daacadna waxay ku suganaanaysaa shirkinimo iyo toobad seegid. Dad ayaa u maleeya in Alle la’aantiis ay meel tegi karaan oo dhahaya waxaa loo baahan yahay in la helo nabad iyo kala damabayn haddana ku socda tubtii uu Alle sida cad noogu sheegay in kuwii maraa ay if iyo aakhiraba seegayaan. Haddaba dadka sidaas u hadlaya oo aan hubo in ay maanta Soomaalida ku badan yihiin markii la dhaho shareecada ha lagu dhaqmana dhahaya shbaab ayaa dadka nacsiisay ma waxay uga jeedaan gaalnimadana gaalada ayaa na jeclaysiisay oo aannu ku qaadanaynaa. Waxaan u arkaa dadka sidaas u dhaqma kuwo aan iimaan lahayn ama iimaankooda ka been sheegaya sida munaafaqiina oo kale. Marka qofkaasi ma wuxuu ku faraxsan yahay in uusan Alle wax taaran si uu uga badbaadiy cadaabka mid adduunyo mid aakhiraba. Waxaan u malaynayaa in aad garan kartaan farqiga ku kala dhex jira gaalnimada sida aan ku soo sheegay maqaalakaygii DHAQANKA AADAMIGA SHARCI DENINTA QAYBTIISA a) iyo midkan oo ah QAYBTIISA b). Gaaladu waxay ku dhistaan aqoontooda la xiriirta cilmiga Bulshada Social Science aragtidii Darwin ee Alle diidka ahayd. GUNAANAD Waxaan ku soo gunaanadayaa in laga fogaado sharci ama diin aan midda Alle noo sharciyeeyey ahayn in lagu dhaqmo. In dawladdu ku jirto meeshii Alle oo ay iyadu doonayso in ay dadka xukunto oo ay u samaysato diin ama sharci ay ku xakamayso iyo in ruuxii diintaas ama sharcigaas qaataa uu noqonayo mushrig. Haddii uu isu haysto in uu yahay muslimna wuxuu noqonayaa mid iimaankiisa ka been sheegay sida aayahan hoos ku qorrani tilmaamayaan. إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ قَالُوا نَشْهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ اللَّهِ وَاللَّهُ يَعْلَمُ إِنَّكَ لَرَسُولُهُ وَاللَّهُ يَشْهَدُ إِنَّ الْمُنَافِقِينَ لَكَاذِبُونَ(1)اتَّخَذُوا أَيْمَانَهُمْ جُنَّةً فَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ إِنَّهُمْ سَاءَ مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ(2)ذَلِكَ بِأَنَّهُمْ ءَامَنُوا ثُمَّ كَفَرُوا فَطُبِعَ عَلَى قُلُوبِهِمْ فَهُمْ لَا يَفْقَهُونَ(3) Macnaha aayadan saddexda ah oo kooban waa sidatan: Wuxuu Alle rasuulka ku yidhi markii ay munaafaqiintu kuu yimaadeen waxay kugu dheheen waxaanu marag ka nahay in aad tahay rasuulkii Alle, Ilaahna waa og yahay in aad tahay rasuulkiisii hase yeeshee wuxuu Alle marag ka yahay in ay munaafaqiintu been sheegayaan1. Iyaga oo ku gabbanaya iimaan been ah ayay xaqa duudsiyaan waana arrin aad u xun in sidaas la yeelo2. Waxay sidaas u yeelayaan inta ay islaameen ayay haddan dib u gaaloobeen markaas ayuu Alle qalbiyadooda xaqa ka shiray3. Ciddii doonaysa in ay ila soo xiriirto waa kan e-mailkaygu. Omersul04@gmail.com OMER SULEIMAN ALI 02/04/13 More...
Al ka gurguuree Al u guur Q-2aad. WQ. Bashiir M. Xersi
Haddaan qormadii koowaad ku soo xusay, in Dunida Muslinka uu ka hana qaaday Daacuun Diimeed Siyaasada da bada ku haaya, kana kala yimid dalalka Masar iyo Sucuudiga, oo Dhanka Sucuudiga waxaa horjoogay Ninka loo yaqaan: Maxamed Cabdil Wahaab “WAHAABIYA” kooxaha aragtidaa qaadatay waxaa nagala jooga ITIXAAD, ICTISAAM, AL SALAFIYA , AL SHABAAB IKK. Dhanka dalka Masarna waxaa hordeed ka ahaa ninka kale ee la yiraa; Xasan Al Bannaa, “IKHWAAN MUSLIMIIN” ee ay nagala joogaan kooxaha kala ah; ISLAAX, MAJMAC AL CULAMAA {AALA SHEEKH} iyo kuwan dambee la baxay DAM JADIID. Sidoo kale, aan xusay Maxkamadihii, ee aan la fiirin inay yihiin raggii Dagaalkii Buundadii Araare, ee Kismaayo ka qaybqaatay, dagaalkii Boosaaso ee Gobolka Bari iyo kii Gobolka Gedo ka qaybqaatay. Haddii Xabashi Maxkamadihii xabbad indhaha ka galisay, ee ay kaynta u kala carareen, waxaa fud soo yiri, oo awalba Qamiiska ugu jiray Alshabaab. Adba kaalay maaro iyo tab u hel. Haddii rag ka mid ah siyaasad wadaag la noqdeen dawladdii C/laahi Yuusuf, wali waxaa nalagu hagayey nidaamkii ASHA [AALA SHEEKH]. Haddii 20012 maamul cusub yimid, wali waxaa na daba taal ASHII [DAM JADIID] AMA [ISLAAX-IKHWAAN MUSLIMIIN]. In kasta oo raggan cusubi ku leeyihiin anagu kama mid nihin ama kama mid noqonba. Haddana saw ma ahan AL KA QAADO AL U DHIIBO. Haddii aan Islaankii dhawaan galka ahaa intaa uga gudbo, bal aan dhan kale ka eego ASHA. Illeen Wadaad waa isku hale, magacuu doono ama aragtidoo doono ha watee. Tusbaxlayda Bun jabyayaasha loo yaqaan ee AHLUSUNNO sidii ay ugu buureen dirirta waddanka ka jirta ee Jihaadkii Jannada lagu doonayey ay dhinacooda ka doojiyeen, waxay la soo bexeen wax awalba oo laga filan karay. Sida dilka dad ay ku sheegeen DAMBIILAYAAL, eense Maxkmada la soo taagin, Muddac iyo Muddacaha kala saarta, Qareenna u qabata. Xirid Wariyayaal iyo ugu dambayn, ee ah midda ugu qatarsan, in ay Xildhibaanno deegaanka Galguduud iyo Hiiraan ka soo jeeda oo booqasha ku joogay ay ku amreen inaysan ka hadli karin Siyaasadda Gobolka. Waaba iga su’aale, haddaa yaa kaloo ka hadli laaha? Ma kuwa Xabashidu abuuratay? Ani ma garan. Murti baa ahayd: “Riibi Geed ma daaqo lagamana daaqo!” waxaan uga jeedaa, saddax sano ayey dadka deegaanka Afduub Siyaasadeed ku haysteen, oo aan marna lagu dhicin in wax aan iyagu hormuud ka ahayn laga hirgalsho deegaannada ay ka taliyaan. Bal adba eeg deegannada aysan Ahlusunno maalumin, ee ka tirsan isla deegaanka, wax unbaa ka dhisan sida Galmudug, Ximan iyo Xeeeb. Isla degmooyinka kale bal eeg, Dhuusa Mareeb, Matabaan, Guriceel, Caabudwaaq, Balanbal IWM dhamman hoggaan rasmi ah iyo hannaan siyaasadeed midna kama jiraan, dabcan dad ku magacaaban way jiraan. AL KA QAADO AL U DHIIBO Aan kuu jilciyee, horta ina rag waa in arage. Qof walba hadduu ku ekaado KAALINTIISA BULSHO [AQOONTIISA ADEEGGEEDA KU EKAADO] hubaal in wax badan hagaagi lahaayeen. Maxaa yeelay, Wadaad wax ka wanaagsan ma lahan inta uu Bulshada hannaanka Wadaadnimo ugu adeegayo [WACDI DAMQASHO LEH, ALLA KA CABSI CIBAADO AH, HANUUNIN IYO KU BOORRIN FALIDDA KHAYRKA, KA DIGIDDA XUMAANTA IYO CAWAAQIBTA AY LEEDAHAY ADDUUN IYO AAKHIRO IWM]. Maalinta uuse wadaadku u weecdo dhan kale, ee waliba Siyaasad iyo sad burin galo, halkaa ayaa Maradu uga dhacdaa. Tanna kuma kala duwana labada Wadaaddo ee dalka noo jooga, ee iminkaba saaxada dalka si fiican uga muuqda. Dadkii waa afduubeen Afti waa u diideen Arag waa ka duubeen Maqal waa ka awdeen Addin waa ka laabeen Urtii kaba ilaasheen Neecaaw udgoon iyo Aariyo ka dhawreen Oodeey u jiideen Ka xireen albaabkii Asqey nagu abuureen. Maanta waxaan joogaa in cod dheer iyo cod hoosaba lagu yiri ALSHABAABha lala jihaado. Midse lama eegin; qofka dhahayaa; Alshabaab ha lala dagaalo, waa kee? Ma mid shalay markii MAXKAMADUHU JIHAADKA la jadbaysnaayeen u codaynayaa [DUCAYNAYAA], waliba DIIN ugu qiilinayaa, mise waa qof kale? Hadduu kan hore yahay, ha ka dhagaysan, illeen hadalka waxaa ka keenay isagaa wareegtadu ku timide, oo naftiisa ayuu baxsi la yahay. Kii Alshabaab dhaliilay iyo isaguba waa u siman yihiin. Aan meel ka dhaw kaa tuso, adoon is dhihin, ninkan sheekadii Suufiyada ayuu noo maldahayaa. Ninkii shalay ku lahaa; 1- WACALNIMAAD ku DHALATAY, oo HOOYADAA iyo AABBAHAA waa iska SINAYSTEEN [XARAAN AYEY ISKU QABEEN!]. 2- WALAALKAA inaad GOYSO ayaad ALLE ugu DHAWAAN kartaa, oo AADAN SALAAMIN, CUNTO la WADAAGIN, illeen waa BIDCIYE! 3- WALAALKAA inaad ku JIHAADDO oo kali ah ayaad JANNO ku GALI kartaa! 4- WARAABAHA ayaa XALAAL ah. Wadaadka caynkaa ah waxa dambe ee laga filan karaa maxay noqon karaan? Adba qiyaaso. ASHAHAADO beenoo Afka laga yiraahdoo Uurka aanan jirinoo Dadka lagu ugaartoo Ubad lagu gumaadoo Ayeeyiyo cirrooliyo Marrastiyo Awoowaba Aan loo arxamahayn Asluubtooda weeyaan! Waxaa jirta HEES ay isla Xareediyaan labada Fannaan; Maxamed Nuur Giriig (AUN) iyo Maryan Mursal Ciise Bootaan. Oo Giriig leeyahay; Ninka dila Abeesee Ubadkeeda daystee Daajee rabbeeyaa Dib u qoomameeyee. Midda Wadaada AL ITIXAAD iyo AL ICTISAAM haysata gaar ahaan iyo guud Umadda Soomaali waa taa oo kale. Illeen labadan Urur iyagaa dhalay, beeray, barbaarshay Al Shabaab. Soomaalina waa garan waysay, inay kala gartaan kuwa dhaqan dooriska loo soo diray ee magac walba ku iman kara inay ka feejignaato. Malaha meeshii ay ka jilicsanayd ayaa laga soo galay, ee diinta ah. Raggan diin dacareedka doojinaya waxay ku soo gabbadeen FAWDO dawlad la’aan ah iyo SABOOLNIMO baahsan. Anoon ku dheeraaynayn sida wax yihiin, wixii dhacay, sooyaalka tagay, ayaan jeclaan lahaa inaan erayo aan badnayn ku soo xiro qoraalka. Waxaad mooddaa wali inaan HIYI RAAC nahay. Taa waxaan u leeyahay, wali iima muuqdaan inta aan soo sheegay ee sibiqda nagu gashay digtooni laga muujinayo, ee ku salaysan aragti CAYMIN doon ah, oo ku qotonta qalad sixid iyo badbaado qaran, marka laga soo tago baaritaan qotodheer iyo qodobbo ku qodban wixii dhacay. Haddaan maalin walba dhacdada uun ka falcelinno, ee u badan karta calool xumo iyo cataab, saw ma nihin INDHA KU GARAADLEYAAL iyo MAR LA NOOLEYAAL? Micnaha haddii aannaan qodbin qorshe dhan ka ah kuwa QASWADAYAASHA ah, ee had iyo jeer qalalaasaha abuura, ee dabada la gali kara wax kasta, tusaalaheenna haddana yahay diinta. Waxaa hubaal ah inaan maalin walba ku dhacaynno dabin dhigan, sun duugan iyo sir silloon. Haddii lagugu yiri ama aad is leheed Alshabaab waa laga guulaystay, si qaldan baa wax laguugu sheegay ama aad u maanisay. Cudud ahaan haa, oo gobollo dhawr ah, magaalooyin badan iyo degmooyinba Malleeshiyaadkoodii laga saar. Balse, ma ogtahay inuu hadda iyo wixii ka dambeeya billawday dagaalkii ugu adkaa uguna dhib badnaa?. Waxaan saa kuu leeyahay, ha moodin in ay Alshabaab yihiin kaliya inta qoriga u sidda iyo inta shulugga ku dhuumata ee aan wajigooda dadka tusi karin. Bal Mujaahid geesinimaa lagu ogaaye, hadduuba wajigii duubtay Jihaad caynkee ah ayuu wadaa?. Alshabaab cudud ahaan marka laga soo tago, aragtideeda waxaa kaloo qaba kooxo diimeed dhawr ah, oo aa magacooda kor ku xusay, walina umadda ayey ka dhex qalaadaan, oo maalin walba war saxaafadeed habaabin iyo hilin ka weecin ah u soo saaraan. Dabcan laga yaabee, inaad i leedahay, ama is leedahay; maadama wuxu Carab xaggeeda ka yimaadeen diin laga dhig mid ay tahay, haddaba sidee ku suuragalee, in ASHAA aan la adeegsan? Waxaan kuugu warcelinayaa; dhibku inuusan ahayn ASHA adeegsigeeda, haddii aysan dhaqan doorin iyo dhalanrog xambaarsanayn, ee waa qaabka ALLAYDU u dhaqmaan, inta laga gaarayo heer laga karaahsado. Sidaa waxaan u leeyahay waa maroo horta qofkii aysan afkiisa hooyo ahayn sida anaga Soomaalida ah oo kale, hubaal inuu hore ka nacayo. Maxaa yeelay wax uusan ab iyo isir midna u lahayn ee haddana kala dhantalaya awooddiisa, mugdina galinaya aayatiinkiisa, si aad u liqdaa waa adkaan. Haddii kale wuxuu noqon meeshuu Abwaan Salaan Carrabeey ka yiri: Nin dharbaaxo quureed dugsaday, dhaqantadeed maalye Dhashaadeey sugtaa xaajadaad, dhawrataa abide! Midda kale, intii ASHA ab u leheed baaba qaati ka taagan. Aan tusaale waaqica maantaya ka soo qaato. Dawladihii Carbeed ee dhawaan ay ka dheceen waxa loogu yeeray KACAANKII GUGA, ee ay ka midka ahaayeen dalaka Masar, Tuunis, Yemen, Libya iyo Suuriya oo wali foolanaysa, side xaalkeedu yahay?. Marka laga reebo Waddama Masar iyo Tuunis inta kale waa wada xasillan yihiin. Dabcan hannaan siyaasadeed ahaan baan uga jeedaa, oo dilal waa dhici karaan iyo ammaan xumo. Halka waddamada Masar iyo Tuunis ay ka taagan yihiin qalalaaso siyaasadeed iyo haggaan. Maxaa keenay taa? Taa waxaa keenay, in labadaa doorashooyinkii ka dib, ay ku soo bexeen nimankii ASHAJannada lagu galayey watay. Masar waxaa guulaystay IKHWAANKII, isla Tuunisna sidoo kale. Haddana, wax u hagaaga la waa. Tuunis dawladdii waa kala tagtay, Wasirkii koowaad waa is casilay. Masar gacan yarayaashii Morsi badankood xilalkii waa iska casilen, ka dib markuu awooddii dhan isagu isku shubay, oo haddaa Mubarak maxaa loo cayrinayey? Ani ma garan. Aan ku soo xiro qormada baydadkan ku jira maanso dhawaan aan soo saari doono, oo aan ku muujinayo waxa na sugaya, ee na soo haya waqtiga dhaw ee soo socda, waana sidan: Haddii aad Afgooyiyo Xamar aaggaggeediyo Af Madaw xoraysay Alshabaab ka saartay Intay Aayad leexsheen Xadiis ay aguugeen Aqligii ay awdeen Alambaqa washaaq iyo Abtar ay ka yeeleen Aafo ay abuureen Ayaamiyo gu’yaal iyo Saacad kuma ogaatide Soomaaliyey Ayaanka Idinkiyo AL weeyaan! Dhammaad. Bashiir M. Xersi brdiraac@hotmail.com More...
Been Muslim Uma dabaaldago!! W/Q: Sh Calinuur Xoogsade
Been Muslin Uma dabaaldago!! Ceeb iyo Lama arag waa inuu qofka ahaado hayin raac waana Ceeb inuu ruuxa Noqdo sida Shimbirka iska yiraahda hadba waxa uu maqlo, waa Godob iyo Gaf weyn inuusan Ruuxa Xumaanta ka Xishoonin. Maalinta Beenta loo dabaal dago qof haduu rumeesto weliba Muslim yahay Soow Ceeb iyo Gabood Fal ma aha? Soow Caqli yari iyo Diin la’aan ma aha inuu Been ruux Muslim ah Xalaashado?. Beenta Waa Wax aad u xun Shareecada Islaamka iyo Caqliga Fayow waa wax aad ugu Xun kuna wanaagsaneyn mana mudno Been in loo Dabaaldago ama lagu faano oo la faafiyo. Beentu ma banaana Diin ahaan waa Dembiyada la galo kuwa ugu waa weyn mid ka mid ah sababina karo qofka inuu Cadaabka Naarta ku muteysto, waxaana arimahaas Cadeyn iyo Daliil u ah Daliiladaan soo socda. - Suurada Al-Naxl Aayada 105aad: {Waxaa uun abuurta Been kuwaan rumeyn Aayadka Eebe, kuwaasuna iyaga uunbaa Beenayaal ah} - Muslim iyo Bukhaari waxa ay wariyeen inuu Nabiga Suuban Nabad iyo Naxariis Korkiisa Allaha yeelee yiri: [Tilmaamaha Munaafiqiinta waa Sadax Haduu sheekeeyo Been ayuu sheegaa, haduu Balan qaadana waa ka baxaa, hadii la aaminana wuu qiyaanaa]. Labadaan Daliil hadii aan soo koobo Sharaxooda waxa ay muujinayaan in Beenta ay Caado u tahay kuwa iimaanka aan laheyn iyo Munaafiqiinta taasoo muujinaysa Dadka Muslimiinta inay aad uga fogaadaan iskana ilaaliyaan ku dhaqanka Beenta. Noocyada Beenta: 1- Beenta waxaa ugu weyn ugu daran Beenta laga sheego illaaha Koonka oo dhan abuurtay iyo Rasuslkiisa oo laga been sheego. Beenta noocaas ah waa tan ugu daran ugu Weyn Qofka Beentaas sameeyaanaa waxaa uu halis u yahay Cadaab daran inuu ku muteysto, Culimada Qaarkeedna waxayba qabaan inuu ruuxa ku gaaloobi karo. -Suurada Al-Naxl Aayada 116: {Hadhihinina wuxuu Carabkiina Tilmaamayo Been kani waa Xalaal kanna waa Xaaraan, inaad ku Been abuurataan Eebe, kuwa ku Been abuurta Eebe ma liibaanaan} -Bukhaari waxaa uu wariyay Nabiga Suuban Nabad iyo Naxariis korkiisa Allaha yeelee yiri: [Ha igu been abuuranina, Qofkii igu Been Abuurtaa Naarta ha galo]. Bukhaari sidoo kale waxa uu wariyay Inuu Nabiga Suuban Nabad iyo Naxariis korkiisa Allaha yeelee yiri: [Qofkii igu Been abuurtaa ha diyaarsado -ha u diyaar garoobo- Booskiisa Naareed] 2- Beenta nooca labaad waa Beenta Beeca iyo Ganacsiga lagu dhex sheego si Dadka wax laga gadayo loo dhagro Dhaartana loogu been jilicsado si badeecada loo socodsiiyo. -Muslim Waxa uu wariyay Inuu Nabiga Suuban Nabad iyo Naxariis korkiisa Allaha yeelee yiri: [Illahay Sadax lama hadlo Maalinta Qiyaamo, Mana fiiriyo, Mana dhaafo Gafkoodii, waxa ayna leeyhiin Cadaab Xanuunjiya, Sadax jeer ayuu sidaas ku Celceliyay Nabiga Suuban, markaas ayaa Abuu Dar yiri: Waa hoogeen oo Kahsaareene waa kuwama Rasuulkii Illaahow? Rasuulkii waxa uu yiri: waa Kan Dharka Raaracsada ee Qaobabka dhaafiya, Kan Galadeesta wanaaga uu sameeyay, iyo Kan Beenta ku bixiya Badeecadiisa]. Sidaa darteed Nabiga Suuban Nabad iyo Naxariis Korkiisa Allaha yeelee waxa uu u balan qaaday kuwa wax kala gadanaya ee Beecooda Runta ka sheega Beenta ka dhoowrsada inuu Illaahay Beecooda u barakaynayo. 3- Inuu Ruuxa ka sheekeeyo wax walba uu maqlay asaga oo aan hubsan ama aanan ka xishoon in waxaan been noqon karaan iska faafiya, arintaana waxaa inta badan ku Ebtalaysan warbaahinta noocyadeeda kala duwan waxaana sidoo kale la mid ah Dadka Runta kasii sheekeeya ama Waxyi Illaah yiri mooda wax Walba oo uu Idaacad ka arko ama Jaraaid ka qriyo ama Idaacad ka dhagaysto. Waxana Xasuusun mudan waayahan inay bateen Dad Maqaalo ka qora ama Gabayo ka tiriya Been kastoo fakatayna Run mooda, taasoo sababtay in ay arintaas ku daneestaan Heyado Beenta ka Mushtara hadba Been ka faafiya Bulshada. -Muslim Waxa uu Wariyay Nabiga Suuban Nabad iyo Naxariisa Allaha yeelee yiri: [Ruuxa waxaa Been ugu Filan inuu ku sheekeeyo wax walbuu maqlo] 4- Beenta laga sheego Riyada ayadoo uu Ruuxa ku sheekeeyo inuu ku riyooday wax uusan Riyo iyo soojeedba ku arag. Arintaana waxaa ku Badan Qeybo Culimada ka mid ah ayagoo marba sheega inay Riyo arkeen ama balaayo soosocota Riyo ku arkeen islamarkaana Fara Ducooyin iyo Adkaaro gaar ah si ay Dadka marba Jadwal ay kaga shaqeestaan ugu dajiyaan. Waxaana Nabiga Suuban Nabad iyo Naxariis korkiisa Allaha yeelee yiri hadal macanahiisu yahay Kii Riyo been ah ku sheegta waxa uusan ku Riyoon waxaa lagu kalifaa inuu laba Timood isku Gunto mana karo…. Waxaa taas Culimada ku macneeyeen: in lagu kalifaayo waxa uusan Awoodi karin oo howl ah maadaama uu awalkiisu ahaa Ruux sheegan jiray inuu arkay wax uusan arkin si Been ah, taasoo u sababi doonta inuu ku Cadaab muto marka uu qaban waayo howsha loo diray. 5- Beenta Xigtana waa Beenta lagu Kaftamo, taasoo inta badan laga yaabo qof walba inuu sahlado una qaato inaysan Dembi aheyn ama Dembigeedaba la yaraado Qofka maadaama uusan Been Dhab ahaan ula jeedin. -Dhabaraani waxa uu Wariyay Xadiis Xasan ah Darajo ahaan, Nabiga Suuban Nabad iyo Naxariis korkiisa Allaha yeelee inuu Dhihi jiray: [Anigu waan Kaftamaa mana iraahdo wax aan Xaq aheyn] Beentaan waxaa soo gali kara waxa ay dadka maanta u yaqaanan ila qosolka Dadka looga nixiyo ama ay Dadka Qaar qofka waxyaabo ay kula kaftamayaan kaga nixiyaan ayagoo dantoodu aysan aheyn inay Been sheegaan dhab ahaana uga nixiyaan. Waxaana Xasuusin mudan in ay Halis tahay in laga Nixiyo Qofka ayadoo kaftan ah maxaa yeelay waxaa dhici karta inuu Caafimaadkiisu wax u dhinmaan amaba uu ku dhinto Naxdinta darteed ayadoo laga yaabo Ruuxa ka nixiyay been ahaan inuu kaftan ula jeeday! - Abuu Daauud Xadiis uu Wariyay Xasana ah Darajo ahaan, waxa uu sheegay Nabiga Suuban Nabad iyo Naxariis korkiisa Allaha yeelee waxa uu yiri: [Muslim uma Xalaal aha inuu ka nixiyo Walaalkiis] waxaana arintaan uu yiri Nabiga Suuban Markii Qaar Saxaabada ka mid ah ay ka Qaateen Gamuunadii uu watay Saxaabi Hurdayay kaasoo markii uu soo toosay aad uga naxay in Gamuunadiisii aysan Baalkiisa oolin, markaasaa Qaarkii ka qaaday Gamuunada ku qosleen ayagoo kaftamaya. markii uu weydiiyay sababta ay u qoslayaana waxay sheegeen inaysan dhibaato jirin laakiin ay Gamuunada ka qaateen xili uu Hurdayay!! arintaasoo Sababtay Nabiga Suuban Nabad iyo Naxariis korkiisa Allaha yeelee yiraahdo: [Muslim uma Xalaal aha inuu ka nixiyo Walaalkiis]. 6- Beenta waxaa kaloo ka mid ah mida Caruurta loogu sheekeeyo ayadoo lagu madadaalinayo ama Balan aan sax aheyn laga qaado marka ay Caraysan yihiin si loo siro raalina looga dhigo. Sidaa darteed waxaaa haboon in laga digtoonaado Caruurtana Beenta lagana ilaaliyo si aysan Been sheegida ugu Tarbiyoobin, waxaana intaas dheer in Ruuxa ku kaftamaya Beenta Dembi uu ku mutaysanayo. Xadiis uu Abuu Daauud wariyay xasan ah darajo ahaan waxaa uu yiri Saxaabiga la yiraahdo C/LLaahi Ibnu Caamir: Maalin ayay Hooyadey ii yeertay ayadoo Rasuulkii Illahayna uu fadhiyo gurigeena, waxayna tiri: Hoo kaalay aan ku siiyee!! Rasuulka ayaa weydiiyay maxaad rabtay inaad siiso? waxay tiri: waxaan siinaayaa Timir, Markaasaa Rasuulka ku yiri hadii aadan siin laheyn waxba waxaa laguu qori lahaa Been. Xadiiskaas waxa uu tusayaa in Ruuxii wax Been ah ku sira Caruurta uu Been sheegay Dembina in loogu qoraayo ayadoo laga yaabo Waalidiinta inaysan Beentaas wax Gaf ah ama Dembi ah u heysan. 7- Beenta waxa ka mid ah mida loo sheego in Dadka looga qosliyo waxaa taas ugu badan Riyaawadaha ama Majaajilada dadka sameeya waxaana laga yaabaa inay naftooda ugu sheekaynayaan inay Wacyigalin samaynayaan ama Dantooduba inay tahay Lacag raadsi. -Tirmidi waxa uu Wariyay Xadiis Xasan ah darajo ahaan in Saxaabiga la yiraahdo Mucaawiyah Ibnu Xiidah yiri: waxaan maqlay Nabiga Suuban Nabad iyo Naxariis korkiisa Allaha yeelee asagoo dhahaya: [Waxaa hoogay kan dadka Sheeko uga sheekeeya si uu uga Qosliyo ee Beenta sheega, waa Hoogay kaas. waa Hoogay kaas] GaboGabo Hadaba waxaa haboon in Beenta laga digtoonaado gaar ahaana in Beenta loo Damaashaado waa Dembi aad u weyn iyo Sheydaannimo cad waxaana iga xasuusin ah in Beentu Sababto Aafooyin Aduunyada iyo Aaqiradaba ku dhaca ku caadeesta haday ahaan laheyd Sumcad Xumo Munaafiqnimo Fajirnimo ilaa ay u Sababto Cadaab daran Maalinta Qiyaamaha. Marka ka Digtoonow inaad Beenaale nqoto ama Beenba u Damaashaado ama Beenba laguu Barto ama Beenta ku Kaftanto ama Beenta ku Ganacsato ama Beenta Saxaafada kusoo bandhigto ama Been……. si Aduunkaaga iyo Aakhiradaadaba kuugu Badbaadaan. W/Q: Sh Calinuur Xoogsade asadxg@hotmail.com More...
Heerrarka Caqliyada – W/Q. Mubarak Hadi
Kolka la abla-ablaynayo heerrarka caqliyada aadanaha iyo qaab fekerkooda waxaa la yiraahdaa waxay u kala qaybsamaan saddex nooc: caqliyo waawayn, caqliyo mee dhexaad ah iyo caqliyo yar yar. Caqliyada waawayni waxay ka wada sheekaystaan, kana doodaan mabaadii iyo afkaar, caqliyada meel dhexaadka ahna waxay ku mashquulaan ka hadalka dhacdooyinka iyo waxyaalaha aan wax ku oolka ahayn, caqliyada yar yarina waxay wakhtigooda inta badan ku lumiyaan faaqidaada iyo falanqaynta shakhsiyaadka. Akhriste, haddii aan wada socono aan ku dul geeyo caqliyadaa saddexda ah dunida ay ku kala noolyihiin. Aan ku horreeyo dadka caqliyada yar yar leh, dadkani waxay ku noolyihiin duni aad u hoosaysa. Waa dad aan ka fekerin iney wax hal abuuraan, wax soo saaraan, wax bixiyaan iyo ineey raad dunida kaga tagaan geeridooda ka gadaal. Noloshoodoo dhami waxay ku egtahay uun ineey ka fekeraan dadk kala gurkooda iyo ineey ceebaha dadka iyo khaladadaadkooda raac raacaan. Dadkaa iyaga ah waxaad ka helaysaa goobo badan oo kugu xeeran. Tusaale, haddaad masaajidda taktid (Iskaba daa meel kale oo lagu kulmee) waxaad ugu tagaysaa dad dhalinyaro u badan oo koox koox u fadhiya oo ka sheekaysanaya culimo isu jawaabtay, kuwo la fogeeyay, qaar kaloo la gaalaysiiyay. Haddaad usii fiirsatid waxaad arkaysaa dad isku wada maqan, had iyo jeerna ku howlan “Hebel halkaasuu maray” iyo “heblaayo halkaaseey martay”, “Hebel sidaasuu yiri” iyo heblaayo sidaasay tiri” Akhriste, makuu sheegay kuwaan aniga dhagahayga ku maqlay? Waxaa ka mid ahaa “Wadaad hebel baryahan gadhkii buu gaabsaday”. “Wadaad hebel facebook buu ka dhammaan la’yahay”. “Hebel waan ka shakiyay, inuu saddexda xaraf (sirdoonka maraykanka) u shaqeeyaan u maleenayaa”, Hadda garo oo intaasiba aagga masaajidka ayaan ka maqlay, meelaha kalana iskaba daa. Waxaa I danqaysa innaan iraahdo dadka noocaa u fekera meeshay doonaanba ha joogaane ineey ka mid yihiin dadka ku nool dunida hoosaysa. Dunidaa cidda ku noolina maaha kuwo laga sugayo ineey hammi ummaddeed qaadaan, iskaba daaye, laga sugi maayo ineey xitaa naftooda kob cosob u hoggaamiyaan. Qaybta labaad waa dadka caqliga meel dhexaadka ah leh. Dadkani xoogaa kuwii hore (dadka caqliga yar yar leh) way dhaamaan, laakiin qudhoodu waxay ku noolyihiin duni aan kuwaa tooda ka fogayn. Waxaa iyagana noloshooda inta badan qaata hadal haynta dhacdooyinka aan micnaha badan ku fadhiyin. Tusaale, haddaad suuqyada tagtid iyo meelaha lagu ganacsado waxaad arkaysaa bulsho dhan oo aad mooddo in la yiri wixii dunida maanta ka dhacay oo dhan soo kooba, markaasay maantoo dhan ku hadaaqayaan “Maxaa la yiri?”, waxaa la yiri”, wuxuu yiri”, ” waxay tiri” iyo “Meel heblaayo waxaasaa ka dhacay”. Nasiib darro, waxaad suuqyada ku arkaysaa da’yartii berito iyo manta ummadda anfici lahaa oo iyaguna ku mashquulsan Manchester baa Arsenal ka badisay, Chelsea baa hor-yaalka hoggaaminaysa, Barcelonaa kaalinta koowaad gashay iyo wax la mida. Qaar kalaa iyaguna ku mashquulsan dharka sanadkan socda, baabuurta hadda soo baxday, filimmada cusub, iwm. Waxaa dhab ah dadka iyaguna noocaa u fekera, wakhtigooda qaaliga ahna sidaa ku lumiya innaanay nolosha wax kusoo kordhin Karin, sababkii loo abuurayna aaney weli garan ama moog yihiin. Qaybta Saddexaad waa dadka caqliga sare leh. Dadkani waxay ku noolyihiin duni la yiraahdo dunida afkaarta, dunidaa waxaad ka helaysaa caqiido, waxaad ka helaysaa akhlaaq iyo qiyam, waxaad ka helaysaa arragtiyo, waxaad ka helaysaa dood cilmiyeed, waxaad ka helaysaa falsafad, waxaad ka helaysaa cilmiga daqaalaha, midka tiknoolajiyadda, midka siyaasadda, midka taariikhda iyo xadaaraha ummadaha, iwm. Dadka dunidaa ku nooli waxay ka wada sheekaystaan, isna dhaafsadaan fikrado iyo afkaar sar sare. Waxay la noolyihiin arragtiyo waaween. Waa dad garanaya halkay ka yimaadeen, waxay u noolyihiin iyo halkay ku aroorayaan intaba.Waxay xambaarsanyihiin hammi qofeed, mid qoys iyo mid qarameedba. Waxay la nooyihiin oraahdii Mustafa Araafici (AUN) ee ahayd “Haddaadan dunida wax ku soo kordhinayn adigaa dusheeda siyaado ku ah” Wakhtigoodu kuma boxo “Maxaa la yiri” iyo “Waxaasaa la yiri”, kuma lumiyaan ka sheekaysiga dhacdooyinka aan micnaha badan ku fadhin. Waa dad waxaasoo dhamiba la yar yihiin oo raadinaya wax intaa ka wayn oo ka macno badan. Waxaan la yaabaa dadka ku nool waddamada horumaray sida Marekanka oo aan hadda ku noolahay, waxaan in badan eeg eegay oo aan raadiyay dad waddada tag taagan oo ka sheekaysanaysa wax la yiri iyo wax dhacay, markaasaan arki waayay qof naftiisa ku mashquulsan mooyee qof kale. Waxaan in badan ka fekeray waxa ay horumarka intaa le’eeg ku gaareen, waxaan ogaaday ineey ku badanyihiin qaybta saddexaad ee caqliyada sar sare leh, ee la nool fikradaha wax ku oolka ah. Guntii iyo gunnaadkii, dhalinyaro, ummaddeenu manta waxay dhex gudaysaa taariikh aad u mugdiyo badan. Waxaa maalin walba ina gudbaya oo rogmaya bogag taariikheed aad u mad madow, bogag taariikheed aad mooddo in dhiig iyo ilmo anqaas ka samaysan lagu qoray. Dhalinyaro, taariikhdaa mugdiyada badan ma baddeli karaan dadka caqliyada yar yar leh ee ku mashquulsan ka sheekaynta dadka, mana baddeli karaan kuwa caqliyada meel-dhexaadka ah leh ee ka sheekaysta dhacdooyinka aan micnaha lahayn, waxaa wax ka baddeli kara dad la nool feker sare, leh han sare iyo hirraal fog, wacyigooduna aad u sarreeyo. ________________________ والله يقول الحق وهو يهدى السبيل ________________________ Mubarak Mohamud Saleban (Muabarak Hadi) Email: Mubarakhadi@gmail.com More...
Tahniyad Farxad leh oo loo dirayo: Maxamed Cabdi Raage iyo Canab Xuseen Shawaare
Waxaa Halkan Tahniyad Mahar oo Farxad leh Looga dirayaa: Boqokra : Maxamed Cabdi Raage iyo Boqoradda...
Hambalyo Aroos. Boqorka Cadceed F. Cismaan Iyo Boqorada Ifraax Ibraahim Sh. Sawiro
Waxaa tahniyad Aroos loo dirayaa Caruuska iyo Caruusada Cadceed F. Cismaan Iyo Ifraax Ibraahim Sh. oo Arooskoodu...
Hambalyo Meherka Boqorka Abuukar Cabdullaahi Maxammed Iyo Boqorada Deeqo ,Maxammed Xuseen (Haraanti yare)
Waxaa Halkan Tahniyad iyo Bogaadin uga direynaa lammaanaha kala ah, Boqor Abuukar Cabdullaahi Maxammed Iyo Boqorada Deeqo ,Maxammed...
Qiso cajiib ah oo dhex martay boqor iyo laba nin oo addoomo u ahaa
Boqor ayaa maalin soo iibsaday labo nin oo addoomo ah, mid ayaa aad u qurux badnaa midka kalena wuu fool xumaa. Kadib markii ay qasrigiisa yimaadeen ayuu kii quruxda badnaa u diray qubays. Intuu ku maqnaa ayuu ku jeestay kii foosha xumaa, kuna yiri: saaxiibkaa wuxuu ii sheegay inaad nin xun oo tuug ah tahay ee ma runbaa? Adoonkii ayaa ku jawaabay: Boqorow, ninkaa saaxiibkay ah waa nin aad u qurux badan, u malayn mayo inuu qalbigiisa madow yahay ee balse haddii uu xumaan igu sheegay laga yaabo inaan aniga xumahay. Asaga ayaa xun dhihi maayo. Kii qubayska ku maqnaa ayaa imaaday, kii foosha xumaa ayaana badalay oo qubeys aaday. Intuu maqnaa ayuu boqorkii yiri: Saaxiibkaa wuxuu ii sheegay inaad nin xuntahay, oo walina aad tuug tahay ee maxaa ka jiro? Ninkii ayaa hal qaylo ku dhuftay isaga oo caay ooda uga qaaday saaxiibkiis, kuna tilmaamay xumaan dhamanteed Boqorkii ayaa ogaaday dabciga iyo akhlaaqda labada nin, gartayna qurux inay tahay mida qalbiga aysan ahayn mida muuqata. Markii kii foosha xumaa la waydiiyay inay run tahay inuu nin yahay maadaamo saaxiibkaas saas sheegay, wuu diiday inuu eedeeyo saaxiibkii, asaga ayaana xumaan isku tilmaamay. Balse markii kii qurux badnaa xuman laga sheegay, lawaydiiyayna inay jirto xumaantaas, asaga oon hubsan ayuu eedayn dusha ka saaray saaxiibkii. Boqorkii ayaa amaanay ninkii foosha xumaa, xoriyadna siiyay, halka kii kale laga caanantay, adoon-nimana lagu sii haayay. (Wanaag iyo qurux mida muuqato ama afka laga sheego midna ma aha). https://www.facebook.com/TaariikhdaSaxaabada More...
Website Soomaaliyeed oo tikidhada laga goosan karo oo la sameeyey
Waxaa maalintii shalay oo ay taarikhdu aheyd 01-04-2013 la sameeyey website cusub oo bulshada Soomaaliyeed ka goosan karto tikidho qiimo jaban ah dunida oo dhan, websitekan oo magaciisa la yiraado www.dhoof.com ayaa noqonaya kii ugu horeeyey ee noociisa ah oo ay Soomaali maamusho kaas oo ay dadweynaha Soomaaliyeed kaga faa’ideysan karaan baahidooda duulimaad. Websiteka oo ku qoran inta badan afafka caalamiga ah, dhawaana lagu soo biirin doona afka Soomaliga ayaa noqonaya mid dadweynaha Soomaaliyeed gaar ahaan qurbajoogta ay si fudud iskood uga goosan karaan tikidhada dunida oo dhan ayaga oo isticmaalaya kaarkooda bankiga. Maamulaha websitekan Maxamed C/qadir Afrax ayaa sheegay inuu aad ugu faraxsanyahay inuu adeegan usoo bandhigo ummada Soomaaliyeed isagoo sheegay iney tahay waqti xiiso gaar ah uleh Somalida maadaama aay si xawli ah ugu dhoofaya wadankii hooyo websitekuna u fududeyn doono safaradooda iyagoo u heli kara tikidho qiimo jaban meel walba oo uu qofku u safrayo. Maamulaha ayaa sheegay in ay dadweynaha Soomaaliyeed gaar ahaan kuwa ku nool Yurub ay u hayaan tikidhada diyaaradaha qiimahooda jaban yahay sida Ryanair, Easyjet iyo Wizzair iwm. Ugu dambeyn waxa uu maamuluha sheegay in ay diyaar u yihiin in ay caawiyaan macaamiisha xilli walba ayagoo soo wici karaa teleefanka ku qoran websiteka ama E-mail u soo diri kara. More...
Magaalada Jönköping/Sweden ayaa laga iibiyey masjid weyn,
Magaalada Jönköping ee dalka Sweden ayaa lagu wadaa in laga iibiyo masjid weyn, oo markiiba aay ku tukan karaan ilaa 1000..Daawo sawirada shirkada Amaana oo deeq aay wakiil ka tahay gaarsiisay dad dhibaateysan. SAWIRO
Lacagaha aay qeybisay shirkada Amaana ayaa waxaa soo kala dhiibay jaaliyadaha dibbada kuwaasoo ku tabarucayay qoysaska ku dhibaatoobay fatahaadii ka dhacday..Quraanka ka dhigo hoggaan ku haga, WQ; Omer Suleiman Ali
NOLOSHA AAYADAHA QURAANKA WAAFAJIYA. Waxaynu horay u soo aragnay sida aynu nolol maalmeedkeenna ugaga faa’iidaynno bisinka haddana waxaynu arkaynaa sida aynu nolol maalmeedkeenna ugaga faa’iidaysan lahayn aayadda 2aad ee suuradda Faatixah oo ah الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ . Ugu horrayn waxaa loo baahan yahay in aynu isku dayno in aynu macnaynno weedhaha aayadda gaar ahaan kuwa muhimka ah si cadna u qeexno. Inta aan laga hadlin sida nololsha loogu dabaqi karo aayaddan waxaa haboon in si buuxda loo garto macnaha aayadda. Waxaan marka hore ku bilaabayaa macnaha ereyada aayadda oo kala ah الْحَمْدُ لِلَّهِ oo ah erey ka soo jeeda ereyga حمد oo ah mahadin waxayna aad isugu dhow yihiin ku shukrinta, mahadintu الْحَمْدُ waxay ku saabsan tahay gacan iyo gacan la’aanba. Waxaan uga jeedaa waxaa lagu amaanaa qofka markii uu wax ku siiyo iyo isaga oo aan waxba ku siin astaamo dhaqameedkiisa gaar ahaaneedba, hase yeeshee shurkigu wuxuu ku kooban yahay gacan wax lagaa taro oo keliya. Waxaan dulucda hadalkan uga jeedaa Ilaah keliya ayaa la odhan karaa الْحَمْدُ lagumase dhihi karo شكرا, waxaase شكرا lagu odhan karaa dadka oo keliya. Ereyga رَبِّ waa kan abuuray ee iska leh sidii uu doonana ka yeela cid ku qabasnaysaana jirin. Ereyga الْعَالَمِينَ waxay ka soo jeeddaa ereyga العالم oo ah uunka hase yeeshee ereyga الْعَالَمِينَ –na waa wadar oo macnihiisu yahay uuman fara badan. Waxaan dhegaystay sh. Umal oo leh waxaan dadka ogaysiinayaa in aan bilaabayo tafsiirka Quraanka kariimka ah. Markaas ayuu sh. Ilaahay raalli ha ka ahaado eh raaciyey Quraanka tafsiirkiisa ugu sarreeyaa waa midka aayaduhu is fasirayaan. Markaas ayuu u soo qaatay tusaale رَبِّ الْعَالَمِينَ wuxuuna sheegay in culumadu isku qilaafeen macnaha ereyadaan, hase yeeshee wuxuu shiikhu soo qaatay in ereyga الْعَالَمِينَ ay macnaysay aayadda markii uu Fircoon Muuse ku dhahay waa ayo رَبِّ الْعَالَمِينَ ayuu Muuse ugu jawaabay waa kan abuuray, iska leh wax alla wixii uu doonana ku samayn kara cirarka, dhulka iyo wax kasta oo laga helo kaas weeye رَبِّ الْعَالَمِينَ. قَالَ فِرْعَوْنُ وَمَا رَبُّ الْعَالَمِينَ(الشعراء 23). قَالَ رَبُّ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَمَا بَيْنَهُمَا إِنْ كُنْتُمْ مُوقِنِينَ(الشعراء 24). قَالَ رَبُّكُمْ وَرَبُّ ءَابَائِكُمُ الْأَوَّلِينَ(الشعراء 26). Halkaas ayaad ka garan karaysaa in الْعَالَمِينَ ay tahay caalamyo ama uuman fara badan oo la soo maray ama la mari doono oo weli noo dhiman. Haddaba aayadda macnaheedu wuxuu noqonayaa: Waxay tahay in loo mahad naqo man iska leh ee abuuray uumanka (cirarka, dhulka iyo wax kasta oo laga dhex helo) oo dhan oo keliya. Marka aayad ahaan maxaynu nolol maalmeedkeenna ka qaadan karnaa? Waxaan odhan karaa ugu horrayn in mar kasta oo aynu doonayno in aynu Alle barino aynu gaar yeelno oo aynaan cid kale u ekaysiin. Waa in aynu garanaynaa in isaga mooyee aynaan cid kale u baahnayn dhibna isaga mooyee cid kale uga cabsan dheefna isaga mooyee cid kale ka sugin, haddii aanay ina raalli gelinna aynaan wax yeeli karin isagase aanay waxba ku ahayn in uu si kasta noo cadaabi karo. Marka waxaa caqliyadda toosani sheegaysaa in wax kasta abaar iyo aaran, cudur iyo caafimaad, gaajo iyo dhereg iyo wax kale oo dhanba isaga lagu mahadiyo. Taas oo muujinaysa in aad Eebahaa raalli ku tahay wixii uu kuu garto iimaan ka weynina ma jiro. Haddaba ma in الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ keliya afka laga yidhaahdaa maya ee waa in camal khayr ah la sameeyo waana kaas xamdinta ama mahad naqa ugu qiimaha iyo qaayaha weyni. Waxaan horay u soo sheegnay in uu qofku wax kasta oo uu bilaabayo uu bisinka u qabtaa, markii uu dhameeyana waa in uu dhaho الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ . Bal ila arka aayaddan yaabka badan: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضَ وَجَعَلَ الظُّلُمَاتِ وَالنُّورَ ثُمَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِرَبِّهِمْ يَعْدِلُونَ(الأنعام 1). Waxaa mahad oo dhan iska leh Allaha abuuray cirarka iyo dhulka ee u yeelay mugdiga iyo iftiinka ka dibna kuwa Eebahood diiday in ay rumeeyaan u cadaalo sameeyey. Sidaas oo kale ayaa innagana nalaga doonayaa in midka ku xumeeya aad wanaajiso, kan ku qadiya aad wax siiso, kan ku abaara u ducayso kun ku caaya cafiso iwm. Bal aayadan kale ee iyana qalbiga qofka faraxa gelinaysa day. وَنَزَعْنَا مَا فِي صُدُورِهِمْ مِنْ غِلٍّ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهِمُ الْأَنْهَارُ وَقَالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي هَدَانَا لِهَذَا وَمَا كُنَّا لِنَهْتَدِيَ لَوْلَا أَنْ هَدَانَا اللَّهُ لَقَدْ جَاءَتْ رُسُلُ رَبِّنَا بِالْحَقِّ وَنُودُوا أَنْ تِلْكُمُ الْجَنَّةُ أُورِثْتُمُوهَا بِمَا كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ(الأعراف 43). Waxaanu kuwa jannada gala qalbigooda ka siibnaa wax kasta oo xumaan ahaa markaas ayay odahnayaan waxaa mahad oo dhan mudan Allaha meeshan nagu soo toosiyey iyada oo haddii uusan nagu soo toosin lahayn aannu ku soo toosneen runtii rusushii naloo soo diray run ayay noo sheegeen, markaas ayaa laga ag odhanayaa tani waa jannadii aad camalkiinna ku dhaxasheen. Jooji aayadaha ku qaban mayso midiba midda kale ka sii macaan badan hal aan milicsanno nebi Ibraahiim csw oo Eebihiis u mahad naqaya. الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي وَهَبَ لِي عَلَى الْكِبَرِ إِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ إِنَّ رَبِّي لَسَمِيعُ الدُّعَاءِ(أبراهيم 39). Waxaa mahad oo dhan iska leh kan aniga duqoobay i siiyey Ismaaciil iyo Isxaaq sida runta ah Eebahay baryo loogama bixin oga. Marka in ubadka iyo wax kale oo dhan oo khayr kuu ah ee Alle ku siiyey aad ka mahad naqdo waa lagama maarmaan. Marka waxaa la doonayaa in ay ka mid noqoto nolol maalmeedkeenna mahad celinta Alle la mahadinayo. LA SOCO QAYBTA DAMBE IYO GUNAANADKA AAYADDA DARSIGU KU SAABSAN YAHAY. OMER SULEIMAN ALI 27/04/13 More...
Naxariista Qeybta 2-aad. WQ. Omer Suleiman Ali
Qaybtii hore waxaan si buuxda ugu muujiyey macnaha ereyga Naxariis gaar ahaan ereyga الرَّحْمَنِ iyo in naxariista Alle tahay hal mid..Naxariista Qeybta 1-aad. WQ. Omer Suleiman Ali
Magaca cinwaanka maqaalka waxaan ka soo qaatay ereyada الرَّحْمَنِ iyo الرَّحِيمِ oo ka mId ah magacyada Alle iskuna asal ah kana..Gabar dishay aabaheed kadib markii ninkeeda iyo aabahed is galeen, dhacdo xanuun badan
Dalka Sacuudiga ayaa waxaa ka dhacday maalmihii lasoo dhaafay arin ama dhacdo naxdin leh oo dadkii dhagaystay oo dhan ay lafajaceen...
Feeryahan Soomaaliyeed oo wacdaro ka dhigay Magaalada Herning, ee dalka Denmark.
Copenhagen: HN: Tartan ciyaareed ah feerka loo yaqaan MMA oo xalay ka dhacay magaalada Herning ee dalkaas Denmark ayaa waxaa u..
Sh. Cabdul-qadir Nuur Faarax (Gacamey) oo lagu dilay Garoowe
Garowe: HN: Wararka ka imaanaya magaalada Garoowe ee xarunta maamulka Puntland ayaa sheegaya in nin ku hubeysan bistoolad uu bartamaha magaaladaas Garowe uu goor dhow oo galabta ah ku dilay Alle u naxariistee Sheekh Cabduqaadir Nuur Faarax (Gacamey) oo ka mid ahaa culimaa’uddiinka ugu caansan Soomaaliya, gaar ahaan deegaannada maamulka Puntland. Sheekha ayaa la toogtay kaddib markii uu ka soo baxay masaajid uu salaadda casar ku soo tukaday sida ay sheegeen dad goobjoog ah. Saraakiisha ammaanka ee maamulka Puntland ayaa sheegay in gacanta lagu dhigay nin dhallinyaro ah oo la sheegay inuu dilka geystay. Lama oga sababta loo dilay Sheekh Cabduqaadir, hase yeeshee wuxuu horay Sheekhu u sheegay in marar badan loo soo diray farriimo hanjabaado ah. Waa wadaadkii labaad oo si weyn loo yaqaanno oo lagu dilo deegaannada maamulka Puntland. Bishii December ee sanadkii 2011 rag hubeysan ayaa ku dilay magaalada Boosaaso Dr. Sheekh Axmed Xaaji Cabdiraxmaan, iyadoo dilkiisa lagu eedeeyay Al-Shabaab. Ilaahay janadii fardowso ha geeyo Sh. Cabdul-qadir, ummada Somaliyeedna samir iyo iimaan allaha ka siiyo AAMIIN AAMIIN AAMIIN. Hiiraan Net More...
Saynab Labo-dhagax oo magaalada Kampala si diiran loogu soo dhaweeyay, bandhig Fanneedna ka dhigeysa SAWIRO
Fanaanadda Soomaaliyeed ee caanka ah Saynab Maxamed Xaaji (Saynab Labo Dhagax) ayaa magaalada Kampala ee caasimadda dalka Uganda habeenka 5-ta bishan ka dhigaysa bandhig faneed ay ugu talo gashay in ay ku wacyigeliso bulshada Soomaaliyeed ee ku nool dalka Uganda. Saynab Labo-dhagax oo maanta oo ay taariikhdu tahay 04/11/2012 soo gaartay magaalada Kampala ayaa waxaa soo dhaweynteeda ka qeyb qaatay dadweyne aad u fara badan oo sitay sawirkeeda iyo caleemo qoyan iyo sidoo kale calanka buluuga ah ee Soomaaliya. Fanaanadda oo aan ku booqanay Hotelka ay ka degtay magaalada Kampala ee dalka Uganda oo lagu magacaabo Hotel Tagy ayaa waxaanu halkaas kula yeelanay wareysi kooban, waxayna sheegtay in ay ka timid magaalada Nayroobi ee dalka Kenya, halkaasoo iyada iyo Al-fannaan Axmed Naaji Sacad ay ku casuuntay safaaradda Soomaaliya ee Kenya. Fannaanadda Saynab Labo-dhagax waxa ay sheegtay in ay magaalada Nayroobi ee dalka Kenya ay ku sameeyeen iyada iyo fannaanka Axmed Naaji Sacad heeso waddani ah oo lagu taageerayo dowladda Jamhuuriyadda Soomaaliya. Saynab Labo-dhagax waxa ay sheegtay in ay samaysay NGO la magac baxay International Art and Youth Intiative kaas oo lagu fulinayo mashruuc la magac baxay Partnership for Change, Empowering Youth Through Art oo loogu talo galay in lagu wacyigeliyo dhalinyarada Soomaaliyeed oo muddo 22-sano ku dhex jiray dagaalo sokeeye. Saynab Labo-dhagax oo ah fannaanad heer qaran ayaa Hotelka ay Kampala ka degan tahay waxaa ku booqday oo ay kula kulantay mas’uuliyiin ka tirsan safaaradda Soomaaliya ee Uganda, odayaasha dhaqanka Soomaaliyeed oo uu horkacayay Ugaas Maxamed Bashiir Ugaas Xasan oo dhawaan soo gaaray dalka Uganda, madax ka tirsan Xisbiga nabadda iyo horumarka (PDP) ee Kampala oo ay ka socdeen Muuse Maxamed Cusmaan iyo Xuseen Ibraahin Nuur iyo dadweyne fara badan. Seynab Maxamed Xaaji (Seynab Laba Dhagax) waxa ay sheegtay in ay dhawaan tegi doonto magaalada Muqdisho oo ay dooneyso in ay ka hirgeliso NGO lagu wacyigelinayo dhalinyarada Soomaaliyeed si loo dhaqan celiyo dhalinyarada, maskaxdoodana looga tir-tiro dagaallada sokeeye iyo waxyaabaha dhaqan xumada ah. Fanaanada Saynab Labo-dhagax bishii Maarso ee sanadkan aynu ku jirno ayay tagtay caasimadda Soomaaliya ee Muqdisho, xilligaas oo ay Muqdisho geysay mucaawinooyin ay u qeybisay dadkii barakacayaasha ahaa ee ay saameeyeen abaarihii ka dhacay dalka Soomaaliya, waxayna fannaanada barakacayaashii ku sugnaa magaalada Muqdisho u qeybisay gargaar kala duwan oo isugu jiray Bariis, Caano, Timir, Saliid iyo Sokor, kuwaasoo ka maqsuuday deeqdaas ay fanaanada gacanteeda ugu qeybisay, iyagoo uga mahad celiyay fanaanada sida sharafta leh oo ay u maamuustay, waxayna illaah uga baryeen in fanaanada uu Ilaahay karaameeyo, maadaama ay sharaftay. Fanaanadda Saynab Labo-dhagax ayaa xilligaas ugu baaqday fanaaniinta, abwaaniinta iyo dadka dibada jira in ay dalkooda yimaadaan iyadoo xustay in dalku uu nabad yahay, wuxuuna socdaalkeeda Muqdisho daahfur u yahay amniga ka jira Muqdisho iyo inay fannaaniinta kale tagaan caasimadda dalka. Waxa wareystay: Caaqil Dalmar caaqildalmar@hotmail.com More...
Jamhuuriyada waqooyiga Kuuriya oo ku hanjabtay in weerar ku qaadeyso Mareykanka
Pyongyang : HN : Jamhuuriyada W/qooyiga Kuuriya ayaa sheegtay in dhamaanba ay joojisay ama jabisay hishiisyadii kala dhaxeeyay dalka Koonfurta Kuuriya, kadib markii ay siweyn uga carootay cuqabateyn uu ku soo rogay gollaha amaanka QM. Cunaqabateynta gollaha amaanka ayaa la xiriirta tijaabadii gantaalka Nukliyeerka ah ee ay bishii lasoo dhaafay sameysay, iyadoo dowladda Kuuriya ay si aad ah uga caroortay xayiraadda cusub ee lagu soo rogay. Pyongyang waxaa ay sheegtay oo ku goodisay in hubka halista ah ee Nukriyeerka ku weerari doonto sida ay hadalka u dhigtay dowladda Mareykanka, iyadoo shacabka dalka Koonfurta Kuuriya ay iyaguna aad uga walaacsan yihiin in taallbo taas la mid ah lagu soo qaado dalkooda. Laakiin dhinaca kale marka la eego hanjabaada ka soo baxday Jamhuuriyada Kuuriyada waqooyi ayaa la sheegay in aan waxba looga arag gudaha dalka Mareykanka. Tani waa markii afraad oo cunno-qabateyn lagu soo rogo hubka nukliyeerka Kuuriyada Waqooyi. Waxaana cunno-qabateyntan cusub ay noqonaysaa mid aad u taabata dalkaas, sida u sheegay danjiraha Mareykanka ee Qaramada Midoobay Susan Rice. Dowladdaha Shiinaha oo la sheego in ay xulufo dhaw ahaayeen Jamhuuriyada waqooyiga kuuriya markan waa ay taageertay cunaqabateynta lagu soo rogay Pyongyang kadib markii ay siweyn uga carootay tijaabadii ugu dambeysay ee ay Pyongyang sameysay, balse waxay ka walaacsan tahay in deggenaansho la’aan lagu abuuro keli-taliyaha Pyongyang. Hiiraan Net. More...





















